20'nci yüzyılda, 20 modern sanatçıyla Paris'ten Kadıköy'e

ZEYNEP GÜVEN ÜNLÜ

@zeynepguvenunlu

Alan Kadıköy, modern Türk resim ve heykel sanatının 20 usta ismini yeni sergi mekanında ağırlıyor.

İstanbul’da yaşayıp da şehrin Anadolu yakasına geçmeyen kaç kişi var, kim bilir? Ama bazı sanat eserleri Avrupa yakasından karşıya ilk kez geçti. Sebebi ziyaret, ‘20’inci Yüzyılın 20 Modern Türk Sanatçısı’ sergisi.

Kadıköy’de sanat, özellikle de tiyatro ortamı 10 yıldır hayli canlı. Ama aynı şeyi plastik sanatlar için söylemek mümkün değil. Bugüne kadar Anadolu yakasında yapılan en kapsamlı sergi ‘20’inci Yüzyılın 20 Modern Türk Sanatçısı‘, sırf bu yüzden bile ilgiyi hak ediyor. Serginin ev sahipliğini, Kadıköy’ün en yeni kültür sanat mekanı Alan Kadıköy yapıyor.

‘20’inci Yüzyılın 20 Modern Türk Sanatçısı’, 1940 yılından itibaren ürettikleriyle modern resim ve heykel sanatının Türkiye’deki karakterini belirlemiş isimlerden oluşuyor. Bir başka ortak özellikleri de hayatlarının bir döneminde Paris’te yaşamış ve üretmiş olmaları. ‘Paris Ekolü’ olarak anılmalarının sebebi bu.

Sergi, aralarında resim ya da heykel yapmayan tek isimle, Ara Güler’le açılıyor. Böylece, eserlerden önce sanatçıların portrelerini, ustanın gözünden görüyoruz. Siyah beyaz fotoğraflara eşlik eden biyografik metinler ise yazar Ferit Edgü’nün kaleminden.

Edgü, 1903-1967 yıllarında yaşayan Fikret Mualla’yı, insanın ancak sevdiği birine söyleyebileceği şu sözlerle anlatmış mesela: “Büyük bohem. Büyük alkolik. Büyük anarşist. Devletten, devlet büyüklerinden, kurumlardan kaçmak istedi. Yolu Birkaç kez akıl hastanelerine düştü. 1938’de gittiği Fransa’da yaşadı ve öldü. Paris sokaklarını, cafelerini, barları, pazar yerlerini, çıplak yosmaları resmetti. Yaşadığı gibi öldü: Fransa’nın güneyinde, bir düşkünler yurdunda.”

Paris Ekolü: Türk resminin dönüm noktası 

Sanatçılarının hayatlarında açtıkları Paris serüveni, yalnızca kendileri için değil, Türk sanatı için de önemli sayılıyor. Zira, İkinci Dünya Savaşı sonrasında, 1945-1960 yıllarındaki dönem, uluslararası sanat tarihi araştırmalarında bir tür milat olarak kabul ediliyor. ‘Paris Ekolü’nün ortaya çıktığı bu yıllarda orada bulunan Türk sanatçılar, dünyada esen sanat rüzgarını Türkiye’ye taşıyor. Türk ressamlar, Batı resmiyle sanatsal ve entelektüel olarak güçlü bağlar kuruyor ve eşzamanlı bir çizgide eserler üretiyor.

Sergideki 182 eserin tamamı, Türkiye’nin en önemli sanat koleksiyonları arasında sayılan PAPKO / Öner Kocabeyoğlu Koleksiyonu’nun nüvesini oluşturan modern Türk resim ve heykelleri arasından seçilmiş.

Kocabeyoğlu’nun koleksiyonculuğu bundan 19 yıl önce aldığı bir Selim Turan resmiyle başlıyor. Koleksiyon zamanla büyüyor, 200’den fazla sanatçı ve 2 binden fazla eserle Türkiye’nin en önemli koleksiyonları arasına giriyor. Ama  modern Türk sanatı her zaman koleksiyonun özünde yer alıyor. 

Sergideki eserler ise Metin Deniz tarafından bir araya getirilmiş.

İlgiyi hak eden, heyecan verici serginin 15 Şubat’ta kaldırılması söz konusuyken nisana kadar uzatılması da iyi haber. İster Avrupa yakasında olun, ister Anadolu, bu sergiyle buluşun.