HİLAL SARI
hilalsari@diken.com.tr
@hilalsaridiken
Türkiye’de 30 milyona yakın kullanıcısı bulunan ve Anadolu’nun en ücra köşelerinde 70’e merdiven dayamış dedeleri birer ‘şovmen’e dönüştüren video paylaşım uygulaması TikTok, başarısının sırrını insanların ‘filtresiz ve gerçek’ paylaşımlar yapabilmesine, bilgisayar kullanamayanın bile kolayca kullanabildiği kullanıcı dostu bir uygulama olmasına bağlıyor. Siz kullanmıyor olabilirsiniz ama TikTok’la “Herkes 15 saniyeliğine ünlü oluyor.”
AppStore ve Google Play gibi uygulama marketlerin ‘eğlence amaçlı ücretsiz uygulamalar’ sıralamasında birçok ülkede bir yıldır zirveyi kaptırmayan TikTok, belirli bir kesim tarafından ‘saçma ve amaçsız’ olarak betimlense de, Türkiye’de özellikle Facebook ve Twitter’da asla fenomen olamayacak ya da olamamış sıradan vatandaşların şablonlarla eğlenip gerçeklerden uzaklaştığı bir ‘eğlence’ platformu. Sahibi Çinli Bytedance’in büyüklüğü 75 milyar dolar. Yani Türkiye ekonomisinin onda biri.
TikTok Global İletişim Direktörü Kaylene Hong, uygulamayı genelde toplumun eğitim düzeyi düşük bir kesiminin yaygın bir şekilde kullanmasını şöyle açıklıyor: “Bunun nedeni hiçbir teknolojik bilgi gerektirmeyecek kadar kullanıcı dostu bir arayüzümüz olması. TikTok kullanan insanlar zaten müzikleri ve efektleri hazır olan şablon videoları çok kolay bir şekilde paylaşabiliyor. Normalde Türkiye’de teknoloji trendlerini bilgisayar kullanmasını bilen üniversite mezunu kişiler belirlerdi ama uygulama o kadar kolay ki hiç bilgisayar kullanmamış veya fotoğraf çekmemiş kişiler de TikTok’ta video paylaşabiliyor. TikTok toplumsal çeşitliliği olan ve herkese kucak açan bir platform. TikTok’u kullanan doktor da var model de..”
Bu kadar yaygın olarak kullanılan bir uygulamanın siyasi paylaşımlara yönelik tutumunu sorduğumuzda seçim sürecinde siyasileşmek isteyen kullanıcılar da olduğunu belirtiyor Hong: “Bu hesaplar ilgi görmedi, çünkü TikTok siyaset için uygun bir platform değil. Bu uygulama tamamen eğlence amaçlı kuruldu ve insanlar eğlenmek, oldukları gibi davranmak için TikTok kullanıyor.
Hong, “Saatlerce ‘Hangi filtreyi seçeceğim?’ diye düşünmek zorunda değil” sözleriyle rakiplerine gönderme yapmayı da ihmal etmiyor.
Size ‘Türkiye’nin yeni afyonu’ dediler, bu konuda ne düşünüyorsunuz?
TikTok herkese açık olan, kimseyi dışlamayan, insanların en doğal haliyle yargılanmadan eğlenebildiği bir uygulama. Amacı sadece eğlence. Öte yandan internet bağımlılığı konusunu çok ciddiye alıyoruz, bu nedenle geliştirdiğimiz ekran süresi alarmıyla kullanıcılar TikTok’ta harcadıkları süreyi kendileri belirleyebiliyor. “En fazla 16 dakika geçirmek istiyorum” diyen bir kullanıcı 16 dakika TikTok’ta vakit geçirdiğinde bildirim alıyor.
Ayrıca sosyal sorumluluk projelerimiz de var. Bunlar hem küresel hem de yerelleştiriliyor. Örneğin #savetheoceans kampanyası #denizlerikoruyalım etiketiyle Türkiye’ye de uyarlanmış ve şablon videolarda fenomenler ve kullanıcılar okyanusları kirletenleri eleştirip bu konuda farkındalık yaratıyor.
Önce yapay zeka, sonra insan ‘sakıncalı içerikleri’ denetliyor
Nefret söylemi, şiddet veya siyaseten hassasiyet içeren internette olması sakıncalı görülen içerikler nasıl yönetiliyor? Hiç sansürlendiniz mi? Türkiye’de ve farklı ülkelerde içerik moderasyonu yapan bir ekibiniz var mı?
TikTok’ta içerikler iki katmanlı bir denetimden geçiyor. Önce yapay zeka ile denetleniyor ve örneğin bariz bir şekilde ekranda kan ve şiddet varsa yapay zeka bunu otomatik olarak kaldırıyor. Fakat geriye kalan içerik ise her ülkede yerel hassasiyetlerin dikkate alındığı yönetmeliklere göre yerel dili konuşan ve anlayabilen gerçek kişiler tarafından denetleniyor. Türkiye’de de içerik moderasyonu yapan bir ekibimiz mevcut. Bu ekip hem TikTok çalışanları hem de outsource hizmet aldığımız şirket çalışanlarından oluşuyor. Türkiye’de, Mısır’da ya da TikTok’un uygulama marketlerden indirilebildiği birçok ülkede bu içerik moderasyon ekiplerimiz yapay zekanın anlayamadığı hassasiyetleri değerlendirerek sakıncalı içerikleri kaldırarak interneti daha güvenli hale getiriyor. İçeriklerin elenmesi ‘topluluk yönetmeliğimiz’ uyarıncı yapılıyor ve bu yönetmelik her ülkenin kendi kanunlarına göre değişkenlik gösteriyor. Bir ülkede suç sayılan bir eylem TikTok’ta da yer alamıyor. Hükümet tarafından herhangi bir sansür uygulanmıyor. Biz kendi yönetmeliğimizde zaten ülkelerin kanunlarınca yasak olan herhangi bir eylem içeren paylaşımları kaldırıyoruz.
Sansür yok, ‘yönetmelik’ var
Sansür yok yani öyle mi? Hükümeti herhangi bir suç teşkil etmeden eleştiren bir video konulduğunda kaldırılmıyor bunu mu anlamalıyız?
Hükümeti eleştirmek isteseydim örneğin bunun yeri TikTok olmazdı çünkü burası sadece eğlence amaçlı. Twitter veya Facebook’ta bu tür bir paylaşım yaptığınızda bir çok kullanıcı ya ‘like’ yapar, ya da yorum yapar. Ama TikTok için birçok ülkede böyle olmadığını fark ettik. Seçim zamanı bu tür paylaşımlar yapan kullanıcılar oldu ama ilgi görmediler, çünkü TikTok siyaset için uygun bir platform değil. Bu uygulama tamamen eğlence amaçlı kuruldu ve insanlar eğlenmek, oldukları gibi davranmak için TikTok kullanıyor.
Türkiye ilk üç sırada
Türkiye performansınız nasıl?
Resmi rakamları açıklamıyoruz ama Türkiye dünyada en fazla kullanıcımızın olduğu ülkeler sıralamasında ilk üç sırada (İlk iki sırada Hindistan ve ABD var) Yüz binlerce takipçisi olan Türk TikTok fenomenlerimiz var. İleride bir gün fenomenlerimizle bir TikTok partisi yapmayı düşünüyoruz. Tabii etkinliğin gizli olması gerekiyor çünkü hayranlarının o mekana geldiğini düşünemiyorum.
Fenomenlere reklam teklifi yağıyor
15 saniyelik şablon videolarda bulunan müziklerde telif hakları ödeniyor mu?
Evet doğrudan prodüksiyon şirketleriyle de çalışıyoruz, sanatçıların kendileriyle doğrudan çalıştığımız da oluyor. Bunun için de ayrı ekiplerimiz var.
TikTok’un milyonlarca veya yüz binlerce takipçisi olan bazı fenomenlerine reklam teklifleri de gelmeye başlamış. Eskiden rock & roll gruplarının groupie’leri vardı, bu fenomenlerin ise ‘team’leri var. Örneğin Ezgizem’in paylaşımları tüm #ezgizemteam tarafından da beğeniliyor, paylaşılıyor. “Her kes bir gün 15 saniyeliğine ünlü olacak” sözü TikTok çağında gerçek oluyor.
