Türkiye’nin ev sahipliğindeki Suriye konulu dörtlü zirvenin ardından liderlerin düzenlediği ortak basın toplantısında konuşan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, “(Suriye’de) Anayasa komitesi’nin kuruluş sürecinin en kısa sürede, yıl sonu itibariyle tamamlanması çağrısında bulunduk” dedi.
Erdoğan’ın ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Vahdettin Köşkü’nde ikili görüşmelerin ardından saat 16.20’de başlayan zirveye Almanya Başbakanı Angela Merkel, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Astana platformu ile BM Suriye Özel Temsilcisi Steffan de Mistura katıldı. Toplantı yaklaşık üç saat sürdü.
Erdoğan: Attığımız adımlardan İran’ı da bilgilendireceğiz
Erdoğan’ın konuşmasından öne çıkanlar şu şekilde:
* Bugün Fransa ve Almanya’nın katılımıyla Astana’da yakalanan sinerjiyi daha ileriye taşıyabileceğimizi gördük.
* Kalıcı çözüm yolunun Suriye halkının öncülüğünde, BM gözetiminde yürütülen müzakerelerden geçtiğini vurguladık. İdlib konusunda Putin ile imzaladığımız muhtıranın imzalanmasında sağlanan ilerlemeyi teyit ettik.
* Suriye kaynaklı terör tehdidi toplantımızda ele aldığımız bir diğer önemli konuydu. Bu hususta gerek dört ülke arasında, gerekse uluslararası toplum düzeyinde işbirliğinin artırılması konusunda mutabık kaldık.
* Suriye halkına insani yardımın sürdürülmesi konusunda mutabık kaldık. Bugün Suriyeli mültecilerin ülkelerine geri dönüşlerini de ele aldık. Gönüllülük esasına göre, güvenlik içinde, BM ile eşgüdüm halinde yürütülmesi hususunda fikir birliğine vardık.
* Adil yük paylaşımı hususunda AB’nin verdiği taahhütlerin yerine getirilmesini beklediğimizi de hatırlatmak isterim. Diğer ülkelerden de desteklerini artırma çağrısında bulunuyorum.
* Şüphesiz ki bu kararlılığımız, Astana sürecinin bir diğer üyesi olan İran’ı da ilgilendirmektir. Attığımız adımlardan İran’ı da bilgilendireceğiz.
Putin: Çatışmasızlık bölgesi geçici bir tedbir
Putin’in konuşmasından satır başları şu şekilde:
* Suriye’de barış, sadece diplomatik yollarla mümkün olabilir. Suriyeliler kendi kaderlerini kendileri tayin etmelidirler.
* Radikal unsurların temizlenmesi gerekiyor. Bu hedef de güncel bir hedeftir. Sayın Erdoğan ile bizim Avrupalı meslektaşlarımızı, Rus-Türk muhtırasının hayata geçirilmesiyle ilgili bilgilendirdik. Orada çatışmasızlık bölgesi gibi geçici bir tedbir olduğunu düşünüyoruz.
* Türkiye’nin bu silahsızlanmış olan bölgeden, hem muhaliflerin hem ağır silahların çekilmesi için çaba sarf edeceğini ümit ediyoruz.
* Mültecilerin ülkesine dönüşü görüşüldü. Rusya birçok şey yapıyor.
Macron: Kimyasal silahların kullanılması kabul edilemez
Macron’un açıklamalarından öne çıkanlar şu şekilde:
* Bugünkü önceliğimiz tabii ki terörle mücadele. Bu mücadele alanda devam ettirilen bir mücadele. Ve hiçbir zaman bunun askeri ve siyasi bir numaralı öncelik olduğunu unutmamak gerekiyor.
* İdlib konusunda açık şekilde söyledik. Rejimin İdlib’e yapacağı askeri saldırı kesinlikle kabul edilemez olacaktır. Burada Türkiye’nin Avrupa’nın istikrarı söz konusu.
* Rusya ve Türkiye, harfiyen yerine getirilmesi gereken bir mutabakata vardılar. Biz bunu sonuç bildirgemizde de belirttik. Gerçekten İdlib’de kalıcı ateşkesin test edilmesi son derece önemli.
* Hem bölgede hem dünyanın diğer bölgelerinde kimyasal silahların kullanılması, kim kullanırsa kullansın kabul edilemez.
* Tüm Suriyelilerin ülkelerine dönüşünü sağlayacak bir siyasi çözüm gerekiyor.
* Bir anayasal çerçeve kurarak tüm Suriyelilerin oy vermeye ve kendi geleceklerini tayin etmeye yönelik şartları oluşturmamız gerekiyor.
* Biliyoruz ki bugün rejim askeri olarak yeniden fetih mantığında davranıyor. Bu da Suriye’nin istikrarını sağlayacak bir adım değil.
* Henüz Anayasa komitesi toplantısını yapmış değil. Sene sonuna kadar Anayasa Komitesi ile listenin onaylanmasını ve bu toplantının yapılmasını istiyoruz.
Merkel: BM ile sıkı bir işbirliği yapılması gerekiyor
Macron’un ardından Merkel açıklamalarda bulundu:
* Burada sadece askeri açıdan değil, siyasi açıdan bir çözüm bulmak gerekiyor.
* Türkiye ve Rusya arasında İdlib konusunda verimli bir çalışma gerçekleşmiştir. Zaten silahsızlandırma açısından İdlib bölgesinde büyük bir başarı elde edilmiş bulunmaktadır. Kesinlikle kimyasal silahların kullanılmaması doğrultusunda kararlı olduğumuzu ifade etmek istiyorum. Gerekli olan siyasi çözümün ne kadar önemli olduğunun altını çizmek istiyorum. Anayasa komitesinin yıl sonuna kadar bir araya gelmesinin önemli olduğunu düşünmekteyiz.
* Diğer taraftan ele aldığımız konu, sığınmacıların ülkelerine geri dönebilmeleri. BM ile sıkı bir işbirliği yapılması gerekiyor. Geri dönen insanların tutuklanmaması gerekiyor. Belli insani altyapının yerine getirilmesi gerekiyor. Bizlerin İdlib’in barışçıl bir çözüm kapsamında insani bir felaket olmadan barışçıl çözüm bulunması yolunda çalışmaya devam edilmeli.
