15-18 yaş çocuklar, sosyal medya hesaplarında ekran kaydı alamayacak, canlı yayın açamayacak. Mesajlaşmada kullanılan ‘Görüldü’ özelliği de bu hesaplarda bulunmayacak.
Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı’nın ilgili yönetmeliği, 10 Ekim’de Resmi Gazete’de yayınlanmıştı.
Yönetmeliğe göre sosyal ağ sağlayıcıları (Facebook, Instagram ve X vs.) 15 yaşını doldurmamış çocuklara artık hizmet veremeyecek.
Ağ sağlayıcı, hesap oluşturulması aşamasında kullanıcının yaş durumunu e-Devlet’ten ‘yaş doğrulama belirteci’yle doğrulayacak.
15 yaşını doldurmayan çocukların hesap açma talepleri onaylanmayacak. 15 yaş üstü çocuklarsa ‘ayrıştırılmış hizmet’ şartlarıyla sosyal medyayı kullanabilecek.
Yönetmelik 1 Kasım’da yürürlüğe girecek. Mevcut hesaplar için yaş doğrulama işlemlerinin 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması gerekecek. Yaşının 15’in altında olduğu belirlenen kullanıcıların hesaplarıysa kapatılacak.
‘Verdiğimiz ‘token’lerle girilecek’
Dün (12 Ekim) kabine toplantısından sonra soruları yanıtlayan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş kararla ilgili şunları dedi:
“Sosyal medyada yalnızca e-Devlet’ten 15 yaşını doldurduğunu doğrulayan kullanıcılar hesap açabilecek. 31 Mart 2027’ye kadar geçici hükümle uyum süreci olacak. Bu tarihten sonra artık doğrulama sistemine geçeceğiz. Ondan sonra bizim verdiğimiz ‘token’lerle giriş yapabilecek.
15-18 yaş arasında önemli noktalar var. Mesela bazı uygulamalar olmayacak. Ekran bağımlılığı unsuru oluşturan ‘ekran kaydırma’, ‘sürekli başa kaydırma’ olmayacak. Buna ek olarak ekran kopyası yani ‘ekran kaydı’ yapılamayacak ve canlı yayın açamayacaklar. Ayrıca ‘çocuğa sadece takip ettiği hesapların mesaj gönderebilmesi’ ve ‘görüldü bilgisinin kapatılması’ gibi düzenlemeler getirildi. ‘Sürekli başa kaydırma’, ‘ekran kaydırma’ gibi özelliklerin kaldırılması ailelerin talebiydi.
Yönetmeliğimiz diğer ülkelere göre daha net. 18 yaşına kadar çocukları sosyal medya ortamından korunmuş olacak.
İlk kez hesap açmak isteyenler, e-Devlet’ten yaş doğrulayacak
Yeni düzenlemeye göre sosyal medya platformlarında ilk kez hesap açmak isteyen kullanıcılar yaş doğrulaması için e-Devlet sistemine yönlendirilecek. Kullanıcı, e-Devlet üzerinden yaşına ilişkin bilgiyi doğrulayan dijital bir kod alacak. Bu kod aracılığıyla yaş doğrulama işlemini tamamlayarak sosyal medya platformunda hesap oluşturabilecek. Yaş doğrulaması yalnızca hesap açılışıyla sınırlı kalmayacak. Sosyal medya platformları, hizmet sunumu devam ederken kendi teknolojik yöntemleriyle kullanıcıların yaşlarını tahmin etmeyi ve gerekli kontrolleri yapmayı sürdürecek.
Hesabı 15 yaşından küçük bir çocuk kullanırsa…
Bir hesabın 15 yaşından küçük bir çocuk tarafından kullanıldığına ilişkin şüphe oluşması durumundaysa platform, söz konusu hesabı geçici olarak askıya alacak ve kullanıcıyı yeniden e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması yapmaya yönlendirecek. Böylece çocukların sosyal medya ortamındaki risklerden korunması amacıyla hem hesap açılışında hem de kullanım sürecinde iki aşamalı ve sürekli bir yaş doğrulama mekanizması uygulanacak.
Düzenlemede çift taraflı kontrol mekanizması olacak. Diyelim ki çocuk babasının, annesinin hesabıyla giriyor. Sosyal medya platformları da zaman zaman tekrar yönlendirme yapabilecek. Yani bir yandan onlar bir yandan biz kontrol edeceğiz. Burada amacımız, kontrolü maksimum seviyede sağlamak. Sadece sosyal medya platformlarına emanet etmiyoruz, kendimiz kontrol ediyoruz. Veri tamamen e-Devlet üzerinden oluşacak.
1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girecek ama tabii bir uyum süreci geçiriyoruz. 31 Mart 2027’ye kadar da bir geçici hükümle uyum süreci veriyoruz. Biz bu sosyal medya platformlarıyla sıkı sıkı bilgilendirme yaptık. Amacımız, burada çocukları korumak ve özellikle bağımlılık oluşturan yapılardan uzaklaştırmak.
Tasarım aşamasında biz ‘çocuk dostu bir ekosistem’ bir yapı oluşturmak istiyoruz. Çünkü en başında bu ekran kaydırma yoktu. Onlar sonradan geliştirildi. Başa sarma yoktu, algoritmalar mesela… Çocukların sürekli reklama maruz kalmaması da düzenlememizin bir parçası.”
İFÖD: Yaş doğrulaması anonimlik hakkını ortadan kaldıracak
İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD), karar gündeme geldiğinde şu uyarıyı yapmıştı:
“İşin tüm toplumu ilgilendiren ve adeta bir ‘Truva Atı’ işlevi gören asıl tehlikesiyse (15 yaşa) yasağın denetim mekanizmasında yatmaktadır. Bu yasağın uygulanabilmesi, pratikte yetişkinler dâhil tüm kullanıcıların dijital platformlara girişte yaşını ve kimliğini doğrulamak zorunda bırakılması demektir.
Kullanıcıların ‘kimlik doğrulaması’yla işlem yapmaya zorlanması, İnternet’in en temel yapı taşlarından biri olan anonimlik hakkını ortadan kaldıracaktır. ‘Fişlenme’ ve ‘yargılanma’ korkusu, yurttaşları ağır bir otosansüre sürükleyecek; yolsuzluk iddiaları, kurumlara yönelik boykot çağrıları ve her türlü demokratik itiraz daha doğmadan boğulacaktır.”
