ALİ İHSAN NERGİZ
aihsannergiz@gmail.com
@aihsannergiz
Sağlık gündeminin ana konusu Delta varyantı ve aşılamalar. Daha hızlı yayılan virüs, aşı kararsızlığı ve karşıtlığından da beslenerek tüm dünyayı yeni bir dalgaya sürüklüyor. Otoriteler de bunun karşısında ne yapacağını çözmeye çalışıyor. Bir yandan aşı sertifikaları, sağlık kartları getirilirken bir yandan sağlık kurumları emre amade ediliyor. Tokyo’da vatandaşlar olimpiyat oyunlarını protesto ederken, Amerika maskeleri yeniden takıp takmamayı tartışıyor.
İşte haftanın sağlık gündeminden sizin için değerlendirdiğimiz önemli gelişmeler…
Vakalar yükselişte, sağlık kurumları emrinizde
Tüm dünyada vakalarda yeniden yükselişe sebep olan Delta varyantı, Türkiye’de de etkisini gösteriyor. Uzun süredir 5 bin düzeyinde seyreden yeni vakalar, bir hafta içerisinde 10 binin üzerine çıktı.
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın vatandaşları aşılamaya davet ettiği 22 Temmuz tarihli tweet içerisindeki “Sağlık kurumları emrinizde” ifadesi karışık tepki çekti. Tüm görevlerini yerine getirirken bir yandan da aşılama hizmetlerinin yürütülmesi için ekstra çaba sarf eden sağlık kurumları ve sağlık çalışanlarına yönelik bu ifadelerin, yardımcı olmaktan çok verilen hizmetin değerini azaltması söz konusu.
Yine de bakanın yaptığı çağrının temeli ‘aşı olmaya davet‘i, biz de bir kez daha buradan tekrarlayalım; Dönmek istediğimiz normal günlere hızlıca kavuşmak ve tedbirlerle yaşamamak için aşılarımızı olalım, olmayanları davet edelim.
Ülkeler aşı sertifikalarını yaygınlaştırıyor
19 Temmuz itibariyle tüm yasal pandemi kısıtlamalarını kaldıran Britanya’da eylül ayı itibariyle eğlence kulüplerine girmek için aşı sertifikası kullanılacağı açıklandı. Fransa’da da ‘sağlık kartı’ isimli, birçok kapalı alana girmek için kullanılacak yeni bir uygulamanın başlayacağı duyuruldu. Daha önce bu yönde kullanıma dair açıklama yapan ülkeler olmuştu. Türkiye’de de aşısızlara yönelik çeşitli kısıtlamaların getirilmesi gündemde.
Bu uygulamaların kendi içinde sorunları olsa da pandeminin bitmesinde faydalı olabileceği aşikâr. Bununla birlikte herkes aynı şekilde düşünmüyor. Hem Britanya hem de Fransa’da bu yeni uygulamalara karşı geniş ölçekli protestolar düzenlendi. Amerika’da da aşı olup olmamanın tamamıyla bir tercih olduğu görüşünü savunan geniş bir kesim var. Kabul etsek de etmesek de tüm dünya bu uygulamalara doğru ilerliyor ve pandemi bitse dahi hayatımızda kalacak gibi görünüyor.
Çin ile DSÖ arasında gerilim tırmanıyor
Çin ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) arasında salgının kökenleri ve veri paylaşımına ilişkin tartışma gittikçe kızışıyor. 2021 başından itibaren yeniden gündeme gelen konu, Çin’in üzerinde uluslararası bir baskı oluşturmuş durumda. Bununla birlikte Çin hükümeti kesinlikle geri adım atmıyor. Diğer tüm Birleşmiş Milletler kurumları gibi görünüşte etkili ancak gerçekte politik gücü oldukça zayıf DSÖ’nün de eli kolu bağlı. Örgütün 15 Temmuz’da yaptığı basın açıklamasında direktör Dr. Tedros’un şu cesur sözleri dikkat çekti: ‘’Pandeminin başında virüsün kökenlerine dair seçeneklerden birini, laboratuvar teorisi gibi, elemekte erken davrandık. Bildiğiniz gibi ben de bir laboratuvar teknisyeniydim. İmmünolog (bağışıklık bilimi) olarak laboratuvarda çalıştım. Laboratuvar hataları gerçekleşir ve yaygındır, ben de hatalar yaptım. Bu sebeple oradaki (Çin) lablarda pandemi öncesinde ve başında ne olduğuna dair bilgiye ihtiyacımız var.’’
Amerika’da maskeler geri gelecek mi?
Haziran ayında Amerika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) cesur bir kararla, ‘aşılanmış kişilerin hem açık hem de kapalı alanlarda maske takmasına gerek olmadığı’ yönünde görüş açıklamıştı. Bilim insanlarının genel tepkisi, aşılanma oranlarının yeterli seviyeye ulaşmaması sebebiyle özellikle kapalı alanlarda maskeyi kaldırmanın ‘erken ve hatalı bir hamle’ olduğu yönündeydi. Şimdi Delta varyantının etkisiyle vakaların artışa geçtiği ülkede, maske kararı tekrar değerlendiriliyor.
Mevcut aşıların Delta varyantına dair etkili olduğu kanıtlanmış durumda ancak koruma oranı daha düşük kalabiliyor. Bu sebeple hem aşılanmış ancak bağışıklığı zayıf kişilerde oluşan enfeksiyonlar hem de aşılanmamış kişiler arasında virüsün daha hızlı yayılması, önemli bir sorun olarak karşımızda. Bunu önlemek için hem kapalı alanlarda maske kullanımının yeniden getirilmesi hem de bağışıklığı zayıf kişiler için hatırlatıcı üçüncü dozların uygulanması, yakın zamanda uygulamaya geçecek gibi görünüyor.
Olimpiyat pandeminin gölgesinde başladı
Bir yıllık ertelemenin ardından başlayan Tokyo Olimpiyat Oyunları’nın açılışı 23 Temmuz’da yapıldı. Japonya’da aşılama oranları düşük. Vatandaşlar, bu etkinliğin zaten artmakta olan vakaları daha da yükselişe geçireceğinden endişeli. Açılış törenleri sırasında stadyum dışında protestolar devam ediyordu. Bu etkinliğin küresel bir Covid yayılımına yol açıp açmayacağı ya da Japonya’ya etkileri ilerleyen günlerde belli olacak. Bununla beraber şimdiden etkinlikle ilgili 106 kişinin testi pozitif çıkmış durumda.
