Bütçe, geçen iki yıl yapılan Merkez Bankası (MB) karının bütçeye erken aktarımının 2021’de uygulanmamasının etkisiyle ocak ayında 24.15 milyar lira açık verdi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre, Ocak 2020’de 21.5 milyar lira fazla veren bütçe Ocak 2021’de 24.15 milyar lira açık verdi.
Benzer şekilde MB karının erken aktarımının olmaması nedeniyle faiz dışı açık bu yıl ocakta 2.21 milyar lira oldu. Geçen sene aynı dönem faiz dışı fazla 34.2 milyar lira olmuştu.
Şekerbank Başekonomisti Gülay Yıldırım, “Bütçe dengesindeki dikkat çekici değişimde geçen yıl Ocak ayında bütçeye aktarılan Merkez Bankası karının bu yıl henüz aktarılmamış olması etkili oldu” dedi.
Avans olarak aktarmıştı
MB 2019 ve 2020 ocak aylarında alışılagelmişin aksine, bütçeye, karının büyük bölümünü olağanüstü genel kurul düzenleyerek avans olarak aktarmıştı. Bu aktarım haricinde birikmiş yedek akçe aktarımları da yapılmıştı.
Bu tutarlar 2019 ve 2020 ocak ayları için sırasıyla yaklaşık 34 ve 40 milyar lira olmuştu. Ekonomi yönetimindeki değişiklik sonrası MB kar dağıtımı için gereken genel kurulu bu yıl erkene almadı.
Aktarıma ilişkin kararın MB’nin 2019 öncesindeki uzun yıllar boyunca nisan ayında düzenlenen olağan genel kurulunda yapılması, Hazine’ye de nisan ya da mayıs ayında aktarılması bekleniyor.
MB’nin bu yıl aktarım yapacağı 2020 karının 2019 için geçen yıl aktarılan tutarın oldukça altında kalması bekleniyor.
2020 yılında 2019 için aktarılan tutar kurumlar vergisi de dahil edildiğinde 55 milyar lira civarındayken, ekonomistler 2020 için bu yıl aktarılacak tutarın 25-30 milyar lira olmasını öngörüyor.
Gider arttı
Bakanlık verilerine göre ocak ayı bütçe giderleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13 artarak 113.8 milyar lira olurken, faiz hariç giderler yüzde 4.4 artışla 91.8 milyar lira kaydedildi. Faiz giderleri ise yüzde 72.2 artışla 21.9 milyar liraya geldi.
Vergi dışı gelir düştü
MB’nin bu yıl kar aktarımını avans yolu ile yapmamasının etkisinin görüldüğü kalem olan bütçe gelirleri, Ocak 2020’de 122.2 milyar liradan bu ocakta yüzde 26.7 düşüşle 89.6 milyar liraya geriledi. İlgili kalem olan vergi dışı gelirler yüzde 83.3 azalışla 8.9 milyar lira oldu. Geçen yıl vergi dışı gelirler 53.4 milyar lira idi.
Bütçe gelirlerinin en büyük bölümünü oluşturan vergi gelirleri ocakta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 17.5 artarak 79.2 milyar lira oldu.
Vergi gelirlerinin ayrıntılarına bakıldığında gelir vergisi yüzde 2.5 artışla 17.75 milyar lira, Kurumlar Vergisi yüzde 8.7 azalışla 473 milyon lira, dahilde alınan KDV yüzde 35.6 artışla 12.34 milyar lira, ÖTV yüzde 24.6 artışla 16.1 milyar lira, ithalde alınan KDV yüzde 43.1 artışla 15.1 milyar lira oldu.
