Konu dünyanın en kapalı rejimlerinden biri sayılan Kuzey Kore olunca, gerçeği kurgudan ayırt etmek zorlaşıyor. Günlük hayata dair çok az bilgiye ulaşabildiğimiz bu ülke hakkındaki boşlukları da genellikle dedikodular dolduruyor.
Kuzey Kore’den haber geçen NK News sitesinin kurucusu Chad O’Carroll, ülke hakkında haber geçen komşu Japonya ve Güney Kore’nin bilgileri süzgeçten geçirmemesinden şikayetçi. Sitenin yazarlarından Michael Madden da durumu, “Kuzey Kore hakkındaki ufak bilgi kırıntıları diplomat ve istihbaratçıları tarafından bir araya getiriliyor ve gazetecilere aktarılıyor” diye özetliyor.
Hal böyleyken, Kuzey Kore’yle ilgili 10 dedikodu, kime dayandırıldığı ve gerçeklik dereceleri şöyle sıralanıyor:
İddialar ‘saça-başa takıldı’
1. Öğrencilere saçlarını lider Kim Jong-un gibi traş etmeleri emredildi: Haberi, Free Asia adlı radyonun Kuzey Kore departmanı ismini açıklamayan bir yetkiliye dayandırarak servis etti. Yetkili, Mart 2014’te iktidar partisinin öğrencilere yazılı olmayan direktif verdiğini söyledi.
Karar: Şüpheli. Ziyaretçiler ve ülkedeki gazeteciler, öğrencilerin saç stillerinde Kim Jong-un’a benzer bir değişikliğe gittiğine dair bir işaret olmadığını aktardı.
2. Kadınlar ve erkekler için hükümetçe onaylanmış sadece 28 saç stili mevcut: Tayvan’da yayın yapan Want China Times, 2013 yılında resimlerle hükümetin hangi saç modellerini uygun gördüğünü duyurdu.
Karar: Şüpheli. Birçok haber sitesi, bunun zorunlu bir uygulama olmadığını, sadece berber ve kuaförlerde bulunan ve çeşitli modelleri gösteren posterler olduğunu açıkladı.
Hükümet moda önerisi veriyor mu?
3. Yine de hükümetin belli bir saç stili politikası var: 2005’te devlete ait medya organlarınca resmi saç stillerine dair kampanya yapıldığı ve uzun saçlı insanların ayıplandığı haberlerini BBC defalarca yaptı.
Karar: Mümkün. Ülkeden kaçanlar, saç stili direktiflerinin gerçek olduğunu ancak birçok insanın gönüllü olarak geleneksel stili benimsediğini ifade ediyor. Kuralların zorlayıcı olmadığını da ekliyorlar.
4. Hükümetin bir moda politikası var: İlticacılar, İngilizce yazılı giysilerin ve kadınlar için pantolonun yasak olduğunu söylüyorlar. Bu kişilere göre Devlet Başkanı Kim Jog-un ile ülkeyi ondan önce yöneten babası ve dedesini resmeden bir rozet takmak da zorunlu.
Karar: Mümkün. Uzmanlar, Kim’in dedesi ve babasına göre kuralları biraz daha esnettiğini söylüyor. Örnek olarak, kadınların artık işe giderken pantolon giyebilmesini gösteriyor.
Vahşi infaz yöntemleri
5. Kim Jong-un amcasını aç köpeklere yem etti: Hong Kong gazetesi Wen Wei Po, Jang Song-thaek ve beş yardımcısının çıplak halde, beş gün boyu aç bırakılan 120 av köpeğinin bulunduğu kafese konularak idam edildiğini öne sürdü.
Karar: Şüpheli. Trevor Powell adlı blogger, bunun Çin’in sosyal medya alanı Weibo’da yayımlanmış bir hikayeden üretildiğini yazdı.
6. Porno videolarda oynadığı iddiasıyla Kim’in eski popstar sevgilileri idam edildi: Eylül 2013’te bu hikayenin iki versiyonu yayıldı. Güney Kore’nin Chosun Ilbo gazetesi porno videoları nedeniyle, aralarında Kim’in eski sevgilisi Hyon Song-wol’un da olduğu onlarca şarkıcının idam edildiğini duyurdu. Japon Asahi Shimbun gazetesiyse, Kim’in şu anki eşi Ri Sol-ju’nun porno geçmişi duyulmasın diye bunu bilen eski grup arkadaşlarının idam edildiğini öne sürdü.
Karar: Sonuçsuz. Yönetim bu iddiaların üretildiğini öne sürdü ancak grup üyeleri o tarihten itibaren ortalıkta görünmedi.
Anma töreninde sarhoş yakalanan görevli öldürüldü mü?
7. Kuzey Kore yetkilileri alev makinesiyle infaz ediyor: Yine Chosun Ilbo’nun ortaya attığı bu iddiaya göre, 2014’te Kim’in amcası Jang’ın bölümünden bir devlet görevlisi canlı canlı yakıldı.
Karar: Sonuçsuz. Daha önce de bu iddiaya destek veren, amcaya sadık görevlinin roketatarla öldürüldüğü gibi haberler yayıldı. Ancak doğrulanamadı.
8. Yetkililer bombayla paramparça edildi: Bir Chosun Ilbo iddiası daha. 2012’de Kim’in babası Kim Jong-il’in ölümünden sonraki yas döneminde sarhoş yakalanan bir askeri yetkilinin havan topuyla öldürüldüğü öne sürüldü. Hatta Kim’in “ondan bir parça bile kalmasın” dediği iddia edildi.
Karar: Sonuçsuz. Bu kişinin daha sonra savunma bakanı yardımcısı olduğu iddia edildi. Bu hikayenin büyük ihtimalle diğer askeri yetkililerin gözünü korkutmak için dedikodu şeklinde dolandığı söyleniyor.
Telefon da yaparız, film de çekeriz
9. Kuzey Kore kendi akıllı telefonunu geliştirdi: Devletin resmi haber ajansı 2013’te tamamen yerli teknoloji kullanarak ‘Arirang’ adı verilen akıllı telefonların üretildiğini duyurdu.
Karar: Şüpheli. GSM Insider adlı teknoloji sitesi, Arirang ile Çin markası bir modeli karşılaştırdıktan sonra, Kuzey Kore’nin telefonunun kopya olduğunu öne sürdü.
10. Kim Jong-il, Kuzey Kore’de film endüstrisi kurmak için ünlü bir yönetmeni kaçırdı: Yönetmen Shin Sang-ok ve oyuncu eşi Choi Un-hui, sinema bağımlısı liderin kendilerini kaçırdığını iddia etti. Çift, kaçmadan önce sekiz yıl boyunca Kuzey Kore sinemasını geliştirmeye çalıştıklarını söyledi.
Karar: Mümkün. Ülkeden iltica edenler, çiftin imza attığı filmlerin ülkede ne kadar popüler olduğunu anlatıyor.
