ABD’nin Irak Şam İslam Devleti’ni (IŞİD) Suriye’de de vurma kararıyla, gözler örgütün Suriye-Türkiye sınırında bir yılı aşkın süredir yönettiği Rakka vilayetine çevrildi.
IŞİD, Suriye’de tümüyle kontrol ettiği tek vilayet Rakka’da adeta bir hükümet kurmuş durumda. Öyle ki, kafa kesme eylemleri ve katliamlarıyla meşhur örgüt, burada aynı zamanda su ve elektrik dağıtıyor, maaş ödüyor, fırın ve bankalardan okul, mahkeme ve camilere kadar her şeyi yönetiyor.
Reuters ajansı, Rakka’daki ‘pragmatist IŞİD hükümeti‘ni mercek altına alıp, “Örgüt hayatın dokusuna öyle kök salmış ki onları sadece güç kullanarak temizlemek imkansız” yorumunu yaptı.
Reuters’ın gözlemleri şöyle:
‘Kurumlara önem veriyorlar’
* Örgüt, vilayetin başkenti Rakka’da neredeyse bütün kurumları ve kamusal hizmetleri kontrolü altına almış. Rakkalılar, örgütün gücünü korkutma taktiklerinin yanı sıra yönetime pragmatik bakışından aldığını söylüyor. Türkiye’de görüştüğümiz bir Rakkalı bir aktivist, ”Dürüst olmak gerekirse, devasa boyutta kurumsal çalışma yapıyorlar. Bu, etkileyici” dedi.
‘Devrimin gelini’
* IŞİD Rakka’dan, Esad’dan aldıkları ilk kent olduğu için ‘devrimin gelini’ diye söz ediyor. Kentin örgütün eline geçmesinden sonra IŞİD muhalifleri öldürüldü, kayboldu veya Türkiye’ye kaçtı. Alkol yasaklandı; dükkanlar akşamüstü kapatıldı ve hava karardıktan sonra kimse sokağa çıkmaz oldu. IŞİD, Rakka’da yaşayanların dış dünyayla iletişim kurmasına sadece kendi medya merkezinde izin vermeye başladı.
* Örgüt, işte bu ilk baskı günlerinden sonra kendi kurumlarını oluşturmaya başladı.
‘Kurumları yeniden tesis ettiler’
* Bir Rakkalı, ”Siyasi bağlantıları olmayan siviller örgütün varlığına alıştı çünkü insanlar yoruldu. Ve doğrusu şu ki, IŞİD Rakka’da kurumsal işler yapıyor. Hizmetlerle bağlantılı bütün kurumları yeniden tesis ettiler” diye konuştu. Buna göre, örgüt tüketici koruma ofisi bile açmış.
Esad’ın eski adamlarını kullanıyorlar
* IŞİD’in pragmatizmine bir diğer örnek de, militanların çıkarlarına aykırı olmadığı durumda Suriye lideri Beşar Esad’a sadık işadamlarıyla ticaret yapması. Bir IŞİD üyesi, Esad’ın bir dizi eski çalışanının da yeni duruma ayak uydurduğunu anlattı. Buna göre, eskiden Şam yönetimine hizmet eden bir kişi şu an değirmenlerin başında ve Rakka’daki fırınlara ekmek dağıtıyor. Rakka barajının eski çalışanları da, IŞİD döneminde işlerini bırakmamış.
Bağdadi, Tunuslu telekom uzmanı atamış
* IŞİD, Kuzey Afrika ve Avrupa’dan ‘uzman‘ üyelerini de Rakka’ya göndermiş. Sözgelimi, örgütün lideri Ebu Bekir Bağdadi, Rakka’nın telekom hizmetlerini ‘yönetip geliştirmesi‘ için bu alanda doktora sahibi olan Tunuslu bir üyelerini atamış.
Sivil-asker ayrımı varmış
* Bağdadi’nin ‘devlet ve halifelik’ iddiasını pekiştirmek için askeri operasyonlarla sivil yönetimi aurı tuttuğu da belirtiliyor. Buna göre, militanlar sadece polis ve asker olarak çalıştırılıyor; Bağdadi, örgütün ‘sivil‘ üyelerini de kurumlar yöneteleri için Rakka’nın bölgelerine ‘vali’ olarak atamış durumda.
Maaşlar, Müslüman Maliye Evi’nden
* Militanlar ve diğer çalışanlar, bir tür maliye bakanlığı ve yoksulluğu azaltmayı hedefleyen bir banka olan ‘Müslüman Maliye Evi’nden maaş alıyor.
Aylık 400-600 dolar maaş
* Militanlara ev veriliyor; ki bunlardan bazıları, Sünni olmayanların ve eski hükümet çalışanlarının kaçarken geride bıraktığı evler.
* IŞİD militanlara, ayda 400 ila 600 dolar maaş veriyor.
* Reuters’a konuşan bir militan, yoksullara da para verildiğini anlattı. Sözgelimi, dul bir kadına kendisi ve her çocuğu için ayda 100’er dolar verilebiliyor.
Fiyatları konrtol ediyor
* IŞİD fiyatları düşük tutuyor; manipülasyon yapanlar cezalandırılıyor.
* Varlıklı tüccarlara ve ailelere İslami vergiler dayatılıyor. Bir militan bu dayatmayı, ”Biz sadece İslam’ı uyguluyoruz. Zekat, Allah’ın getirdiği İslami bir vergidir” sözleriyle gerekçelendiriyor.
Türkiye’ye petrol iddiası
* Reuters’ın görüştüğü uzmanlara göre, örgüt rehineler için aldığı fidye ve sattığı petrolden, on milyonlarca dolar gelir elde ediyor. AKP hükümetinin yalanlamalarına rağmen, IŞİD Türk işadamlarına petrol sattığı iddiası Reuters’ın haberinde de yer bulmuş.
Her kararda son söz Bağdadi’nin
* Kendi kendisini halife ilan eden Bağdadi’nin Rakka’daki yönetimle çok yakından ilgilendiği, komutanların ve diğer ‘yetkili’lerin her kararında son sözü onun söylediği belirtiliyor. Yerel kaynaklar, Rakka’daki fiyatları bile Bağdadi’nin belirlediğini söyledi. İddiaya göre, kentte kurulan şeriat mahkemelerinin verdiği infaz kararları da Bağdadi’nin onayından geçiyor.
‘İslamcılar bağış yaptı’
* Reuters’a konuşan cihatçılar, dünya çapından İslamcıların da ‘halifeliği desteklemek için’ kendilerine para gönderdiğini savundu.
‘Biliminsanları çalıştırıyoruz’
* Cihatçılar, örgütün çoğunlukla füze üretimi için tasarlanmış üç silah fabrikasını kontrol ettiğini ve Çinli Müslümanlar dahil, yabancı bilimadamlarının kendileri için çalıştığını ve korumalar eşliğinde özel bir yerde tutulduğunu öne sürdü.
Yeni nesiller ‘yetişiyor’
* Reuters, örgütün bir sonraki nesle de ‘yatırım‘ yaptığına dikkat çekerek, ilkokuldan üniversiteye dek Rakka’da müfredata İslam’la ilgili dersler sokulduğunu yazdı. Ajansa göre, yeni gelen militanlar için camilerde de ‘İslami eğitim grupları’ oluşturulmuş.
‘Temizlemek imkansız’
* Reuters haberinde, ”İslam Devleti kendisini Rakka gibi yerlerde hayatın dokusuna öylesine entegre etmiş ki, Amerikan uçaklarının veya Irak, Suriye ve Kürt askerlerinin onları sadece güç kullanarak temizlemesi imkansız’‘ yorumunu yaptı.
Türkiye
