İran’ın yarı resmi ajansı, İran ve ABD’nin 14 maddelik anlaşma taslağına ilişkin detayları yazdı. İran’ın nükleer faaliyetlerinin 60 gün müzakere edileceği belirtildi.
Mehr Haber Ajansı haberi İran’ın müzakere heyetine yakın ve ismi açıklanmayan kaynağa dayandırdı. Anadolu Ajansı’nın (AA) aktardığına göre taslakta ABD şunları taahhüt ediyor:
- ABD’nin İran’a yaptırımları kaldırması
- İran çevresindeki güçlerini çekme
- Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasını kaldırma (30 gün içinde)
- Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma (Tahran’ın düzenlemelerine göre)
- Petrol yaptırımlarını kaldırma
- Dndurulmuş İran fonlarını serbest bırakma
‘Nükleer faaliyet için 60 gün müzakere planlanıyor’
ABD Başkanı Donald Trump dün (11 Haziran) önce İran’ı ‘çok sert vurmak’la tehdit etmiş, sonra saldırıyı iptal ettiğini duyurmuştu. Peşinden İran’ın nükleer sahibi olmamayı kabul ettiğini iddia edip anlaşmanın yeri ve tarihinin sonra açıklanacağını söylemişti.
Ajansa göreyse nükleer program 60 gün boyunca müzakere edilecek:
* Nihai müzakereler nükleer program ve ekonomik yaptırımlar üzerine yoğunlaşacak. İran’ın füze programına ilişkin başlıklarsa görüşmelerin dışına olacak.
* İran’ın nükleer faaliyetleriyle ilgili 60 gün boyunca müzakereler yapılması planlanıyor. İran müzakereler sırasında 12 milyar dolarının görüşmelerden önce serbest bırakılmasını istiyor. Kalan 24 milyar doların serbest bırakılması da talepler arasında.
* İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na (NPT) göre nükleer silah üretmeme taahhüdünün tekrar etmesi gerekiyor.
* İran’a uygulanan petrol yaptırımlarının askıya alınması ve deniz ablukasının kaldırılması şartları yerine getirilmeden nihai müzakereler başlamayacak.
Ne olmuştu?
ABD Başkanı Donald Trump, dün (11 Haziran) İran’ın 9 Haziran’da Hürmüz Boğazı üzerinde devriye gezen bir ABD helikopterini düşürdüğünü belirtip “İran’a saldıracağız, hem de çok sert bir şekilde” dedi.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth dünkü (10 Haziran) saldırıların ardından bugün de İran’da başlıca tesislerin bombalanacağını söyledi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), yeni saldırıların Türkiye saatiyle 00:15’te başladığını duyurdu. İran’ın saldırılarına karşı ‘meşru müdafaa’ hakkının kullanıldığını öne sürdü.
İkinci açıklamada 10 Haziran’da başlatılan saldırıların tamamlandığı belirtildi.
CENTCOM operasyonda İran genelindeki askeri gözetleme kabiliyetleri, iletişim sistemleri ve hava savunma tesislerinin hedef alındığını açıkladı.
İsrail devlet televizyonu KAN’a konuşan İsrailli güvenlik kaynakları, İsrail ordusunun ‘saldırılara müdahil olmadığını’ öne sürdü.
İran son saldırılara Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn’deki ’18 ABD hedefi’ni vurarak karşılık verdiğini duyurdu. İran Devrim Muhafızları Ordusu vurulan bazı hedefleri şöyle açıkladı:
- Kuveyt’teki Ali El Salim ve Ahmed El Cabir hava üsleri
- Bahreyn’deki Şeyh İsa Hava Üssü
- Ürdün’deki Muvaffak Salti Askeri Üssü
İran Devrim Muhafızları Ordusu Hava-Uzay Kuvvetleri Komutanı Tuğgeneral Mecid Musevi ise “Kutsal Hürmüz Boğazı’nı güvensiz mi kılıyorsunuz? Bölgeyi sizin için cehenneme çevireceğiz! Bu, Allah’ın izniyle, Amerikalıların bölgedeki küstahlığına verilen cevaptır” dedi.
Kuveyt ordusu İran misillemeleri nedeniyle ülkede hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini bildirdi. Hava sahası da geçici olarak kapatıldı.
Sirenlerin çaldığı Bahreyn’de içişleri bakanlığı, halkı ‘güvenli bölgelere gitmeye’ çağırdı.
Ürdün ordusuysa İran’dan Zerka kentine fırlatılan 20 füzenin imha edildiğini duyurdu.
Trump dün önce İran’ı ‘çok sert vurmak’la tehdit etti daha sonra saldırıyı iptal ettiğini duyurdu. Peşinden de İran’ın nükleer sahibi olmamayı kabul ettiğini iddia etti.
ABD ve İran 10 Haziran’da birbirlerine karşılıklı saldırılar düzenlemişti.
