2021 sonunda enflasyondaki yüksek artış, eksi reel faizin kurları artırması ve ithal girdi malı fiyatlarının artmasıyla, maliyet enflasyonu olarak başladı. Ancak 2021 kur şokundan sonraki yıllar kur artışları TÜFE’nin altında kaldı. Söz gelimi 2023 Ocak ayında dolar kuru 18.7954 idi, 2024 Ocak ayında yüzde 60,1 oranında artarak, 30,0928 lira oldu. Dolarda yüzde 60,1 artış, yüzde 64,86 olan TÜFE’nin altında kaldı. Bunun içindir ki Yİ-ÜFE de yıllık artışta yine TÜFE’nin altında yüzde 44,20 oldu.
Maliyet artışı daha düşük olunca, TÜFE’nin de düşmesi lazım, ama düşmüyor. Çünkü eksi reel faiz ve TL’den kaçış nedeni ile tüketim yüksek seyrediyor. Dahası, hükûmete güven sorunu nedeniyle piyasada alıcı ve satıcı panik yaşıyor.
Öte yandan gelir dağılımının bozuk olması ikili piyasa yarattı. Söz gelimi Ocak ayında yıllık bazda otel ve lokantalarda fiyatlar TÜFE’nin çok üstünde yüzde 92,27 oranında arttı. Zira;
Bir: Lüks lokantalarda, bazı balıkçılarda fiyatlar daha yüksek oranda arttı. Ama bakarsanız tüm lüks lokantalar dolu. Çünkü gelir dağılımı aşırı bozuldu. Zengin daha zengin, fakir daha fakir oldu. 20 milyonluk İstanbul’da bir milyon zengin lokantaları dolduruyor.
İki: Hükûmet simit fiyatlarındaki artışı kontrol ediyor ve fakat otel ve lokantalardaki fahiş fiyat artışına seyirci kalıyor? Çünkü bilinen lüks lokantalar zincirleri siyasi iktidarı destekliyor.
4.Kurtuluş umudu var mı?
Bugünkü hükûmetlerle ve bugünkü demokratik, hukuki ve güven altyapısı ile enflasyondan çıkışımız çok zordur. Çıkış için;
*Başkanlık sisteminin değişmesi ve tek kişiye bağlı olmayan parlamentoya hesap veren bir ekonomi yönetiminin oluşması gerekiyor.
*Demokratik ve hukuki altyapının oluşması, devletin yeniden kurumsal devlet olması gerekiyor.
*Türkiye’nin IMF ile iş birliği yapması ve bir istikrar programı hazırlaması gerekiyor.
