ALTAN SANCAR
altansancar@diken.com.tr
@altansancarr
Kahramanmaraş merkezli depremde Hatay’ın Antakya başta olmak üzere birçok ilçesinde geniş hasar meydana gelirken Erzin’de sadece sıva çatlakları oluşması dikkat çekti.
Diken uzmanlardan aldığı görüşlerin eşliğinde Erzin’e giderek depremin nasıl bu kadar hafif atlatıldığını araştırdı.
TV5 kanalına konuşan Erzin Belediye Başkanı Ökkeş Elmasoğlu, durumu hiçbir kaçak yapıya müsaade etmemesine bağlamıştı. Ahali gerek Elmasoğlu’nun gerekse önceki belediye başkanlarının hakkını teslim ediyor ama ‘Erzin gerçeği’ bundan ibaret değil.
Yüzlerce yıllık bir geçmişi var ilçenin. İlk kurulduğu nokta ilçeyi çevreleyen Amanos Dağları’nın eteklerinde yer alıyor. Zamanla genişleyen ilçede yeni yapılar dağlardan uzak noktalara yapılmış.
Depremlerin şiddetini hissetmemiş değiller. Hayli sarsılmış, evden çıkmışlar.
Gelgelelim kentte yüksek katlı yapıların sayısı az. En yüksek katlı yapılar altı ila sekiz kat. Müstakil ev sayısı hayli fazla. Çoğu apartman en fazla dört katlı.
İlçe ahalisi, şimdiki kadar eski belediye yönetimlerinin de hassasiyetini hatırlatıyor. Zaten Elmasoğlu dört yıldır başkan. Buna karşılık evlerin apartmanların çoğu dört yaşından büyük, 60 yıllıklar bile var ve sapasağlam. Tüm yönetimler dört kattan fazla yapılaşmaya direnmiş.
İlçe sakinleri, Amanosların da depremin yıkıcı etkisini azalttığını düşünüyor.
Ayrıca zamanında evlerin zeminlerini kayalıklarla doldurmalarının önemine dikkat çekiyorlar.
Kendi evini kendi yapmış insanların sayısı az değil. Zeminin kumla kaplı olduğunu gören kumun üzerini kayalıklarla doldurmadan inşaata başlamamış.
Bir Erzinli, evi yaparken babasının kayalar getirttiğini ve zemini bunlarla doldurduğunu belirtiyor.
İskenderun’dan gelmiş, aslen Erzinli bir inşaat mühendisine göre ilçenin tetiklenen faylara uzaklığı ve çevredeki dağlar da korumuş ilçeyi: “Titreşimlerin ne denli yıkıcı olduğu da önemli. Zemin zayıf, ancak fay hatlarının ilçeye mesafesi de gözden kaçmamalı. Bu durumu sadece belediyeye bağlamak doğru değil. Burada tüm faktörlerin birleşmesiyle yıkım meydana gelmedi.”
Naci Görür’e göre Erzin bir örnek
Öte yandan Diken’den Canan Coşkun’a ilçeye ilişkin bilgi veren uzmanlar da Erzinlilerin görüşünü doğrular yönde.
Deprem bilimci Prof. Dr. Naci Görür’e göre belediyenin etkisini kabul ederken jeolojik özelliklerin altını çizmeyi ihmal etmiyor: “Depremlere rağmen ebediyen bu ülkede yaşayacaksak -çünkü depremler bitmeyecek- deprem dirençli yerleşim alanları, kentler yapmamız gerekiyor. Erzin bunun bir örneği. Depreme en büyük hazırlık yerleşim alanlarını deprem dirençli yapmak. Belediye başkanının dediği bu yönüyle doğrudur. Sırf buna bağlamak da mümkün değildir. Bu bölgenin jeolojik yapısı, tektonik konumu ve jeolojik özellikleri de depremden özel bir korunum sağladığı için bunun da bir etkisi var.”
Okan Tüysüz: Amanoslar var
İstanbul Teknik Üniversitesi’nden emekli Prof. Dr. Okan Tüysüz’ün yorumu şöyle: “Erzin’in yakınındaki faylarda herhangi bir hareket söz konusu değil. Erzin’in 30-40 km yakınında faylar var, fakat arada büyük bir dağ kitlesi olan Amanoslar var. Büyük olasılıkla oradaki yer sarsıntısı çok büyük olmamıştır. Erzin’in zemini zayıf bir zemin. Orada Amanoslardan gelen kırıntıların, akarsuların taşıdığı alüvyonun üzerine oturuyor Erzin. Eski Erzin dağın yamacına doğru. Zaten dağınık, alçak katlı yapılar oradakiler. Yeni Erzin alüvyona doğru yayılmış.”
Şükrü Ersoy: Yamaçlarda fazla hasar olmadı
Yıldız Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Şükrü Ersoy da yamaçlara işaret ediyor: “Hassa, İslâhiye, Kırıkhan, Antakya ve Samandağ zemininin çok kötü olması nedeniyle büyük yıkım yaşadı, ama mesela Antakya’nın yamaçlarındaki evlerde fazla bir hasar olmadı. Erzin de zeminden kaynaklı olarak daha az etkilenmiş olabilir.”