MESUDE ERŞAN
@mesudersan
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca tarafından açıklanan, PCR testinin sadece Covid-19 belirtileri gösterenlere yapılması kararı üzerine, yerine hangi testin konacağı sorusu gündeme geldi.
Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği (KLİMUD) Başkanı Prof. Dr. Faruk Aydın, “Bulaşa fırsat verilerek, bir risk alındı. Bu riski alırken neye güvendiler bilmiyorum” dedi. Aydın, hızlı antijen testlerinin gündeme gelmesi gerektiğini söyledi.
Sağlık Bakanlığı pandemiyi, Omicron’un yol açtığı enfeksiyonun daha hafif geçtiği, hastane ve yoğun bakım yatışlarını artırmadığı iyi senaryosu üzerinden yönetiyor. Ancak son iki hafta içinde vaka sayısı yüzde 112 arttı. Halen her 100 testten, 18,4’ü pozitif. Başka bir deyişle, Covid-19 şüphesiyle test yapılan her beş kişiden biri pozitif. 675 bin aktif vaka var. Bunların tümü Omicron değil. Delta da yaygın şekilde enfekte etmeye devam ediyor. Günlük can kaybı sayımız, 145 (12 Ocak verisi). Bu sayılara alışsak da her hafta binden fazla kişi yaşamını Covid-19 nedeniyle kaybediyor. Üstelik bunlar resmi, gerçek rakamın daha yüksek olduğu tahmin ediliyor. Kimin hangi varyantla hasta olacağını ve hastalığın nasıl seyredeceğini bilmekse olanaksız.
DSÖ uyarıyor, gevşemek için erken
Dünya Sağlık Örgütü de (DSÖ) son açıklamasında, Omicron’la ilgili genel riskin daha yüksek olduğunu vurguladı. Örgüte göre bunun ilk nedeni, küresel Covid-19 riskinin halen çok yüksek olması. İkinci nedeni, Omicron’un Delta’ya kıyasla daha bulaşıcı olma ‘avantajı’ ve toplumda hızlı yayılması. Vakalardaki bu hızlı yayılım haliyle hastaneye yatışlarda artışa yol açacak, sağlık sistemlerini zorlayacak, özellikle risk grubundakilerde ölümlere yol açacak.
Tablo böyle iken, dün Sağlık Bakanı Fahrettin Koca başkanlığında toplanan bilim kurulu, aşısını ve hatırlatma dozunu olmuş temaslı kişilerin karantinaya alınmamasına, pozitif vakaların tamamı yedi gün izolasyonu tamamladıktan sonra test yaptırmaksızın izolasyondan çıkmasına, tarama amaçlı ve temaslılara PCR testi olmamasına karar verdi. Bundan böyle, PCR testi yalnızca hastalık belirtileri bulunanlara yapılacak.
Belirtisizlerin test dışı bırakılmalarının gerçek nedenini bilemediğini belirten Aydın, “Bu durumda bilim kurulunun kılavuzunu revize etmesi ve yine sağlık personeli tarafından yapılacak hızlı testlerin kullanılmasının gündeme alınması gerekiyor” dedi.
Günde 1 milyon 200 bin test yapabilmeliyiz
Öte yandan, uygulanan testlerdeki pozitiflik oranı pandeminin seyrini takip açısından önemli bir veri. Omicron’un çok hızlı ve kolay yayıldığını hatırlatan Aydın, gerçek vaka sayısının, tespitlerin çok üstünde olduğunu anlattı: “DSÖ, pozitiflik oranına göre test sayılarının ayarlanmasını istiyor. Pozitiflik oranının yüzde 5’in üstüne çıkmasını risk olarak görüyor. Bizde bu oran yüzde 18. Dolayısıyla bizim yapmamız gereken test sayısı günlük 1 milyon 200 bin olmalı. PCR çok sofistike, zaman alan ve manuel bir test ama duyarlılığı yüksek. Günlük 400 bin test altyapıyı zorluyor olabilir. Karar bu sebeple mi alınmış emin değilim. Bir açıklama yapılması gerekiyor. Biz baştan beri PCR’nin tarama testi olarak uygulanmasının güçlük yarattığını söyledik. Ancak yerine tarama testi olarak hızlı antijen testleri gibi yüksek duyarlılık ve özgünlükte testlerin getirilmesi veya kullanımına izin verilmesi, kılavuza alınması gerekirdi. Bu eksik bırakıldı. Bilim kurulu keşke nasıl bir yöntem izleyeceğimizi, ne yapmamız gerektiğini daha anlaşılır, kanıta dayalı, uygun bir şekilde açıklayabilseydi.”
Hızlı testlerde örnek alma yönteminin PCR ile aynı olduğunu belirten Aydın, bunların da sağlık çalışları tarafından yapılması gerektiğini söyledi. Böylece, hızlı test sonuçlarının kayıt altına alınması ve pandeminin takibinde kullanılması mümkün olabilecek. Aydın, “Hızlı testleri kişilerin kendisi uygular, pozitif çıkar ve bildirmeden, kendini kısıtlamadan sokakta dolaşmaya devam ederse salgın büyümeye devam eder” uyarısında bulundu.
Delta bir yere gitmedi hala etkili
Son haftalarda daha çok Omicron konuşsak bile, Delta varyantı etkisini kaybetmedi. Üstelik hala 20 milyon dolayında aşısız yetişkin ve çocuklar var. Bunların korunması gerektiğini vurgulayan Aydın, şu uyarılarda bulundu: “Baştan beri Covid-19 enfeksiyonu hastaların yüzde 15’inde sağlık sorunu yaratıyor, yüzde 85’inde belirtisiz geçiyordu. Bugüne dek dünyada 5,5 milyon, Türkiye’de resmi rakamlara göre 90 bine yakın insan vefat etti. Ölüm sayımızda günlük 100’ün altına düşmedik. Pandemi devam ediyor. Risk grupları ve aşısızlar için hala tehlike. Bu yüzden lütfen aşılarını olmayanlar aşılarını hızlıca tamamlasınlar, maske, mesafe, hijyen kuralına mutlaka uyalım, kapalı alanlarda uzun süre kalmayalım ve N95 maskeler takalım.”
Aşılı pozitifler virüsü bulaştırabilir
Bilim kurulunun son kararları arasında, aşısını ve hatırlatma dozunu olan temaslıların karantinaya alınmaması var. Ancak aşılılar virüsü aldıklarında enfeksiyonu daha hafif geçirse de başkalarına bulaştırmaya devam ediyor. Bu kararla ilgili Aydın, “Kararı alırken ne düşündüler bilmiyorum. Bunların risk grubundakilere bulaştırmayacaklarını nereden bilebiliriz” diye sordu.
Omicron’da ölüm, bulaş ve hastaneye yatış hızının düştüğü yönünde veriler bulunsa da dünyada ve Türkiye’de ölümlerin sürdüğünü hatırlatan Aydın, “’Pandemiden kimse ölmeyecek, korunmaya gerek yok, hastaları takip edelim, geride kalanlar önemli değil’ diyebilmek için daha fazla bilgiye ihtiyacımız var. Bu virüsten artık kimsenin ölmeyeceğinden emin olmamız lazım” dedi.
