Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) yeni raporuna göre, Avrupa ülkelerindeki silahlanma hamlesi, Ukrayna’daki savaştan önceye dayanıyor.
Enstitü, dünya genelindeki silah ve askeri teçhizat satışıyla ilgili 2017-2021 dönemini 2012-2016 dönemiyle karşılaştırdığı raporunu bugün açıkladı.
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı işgale ilişkin verileri içermeyen rapor, buna rağmen Avrupa’da hissedilir biçimde artan gerilimi gözler önüne sermeye yetiyor.
Avrupa ülkelerinin askeri harcamalarında artış
DW Türkçe’deki Christoph Hasselbach imzalı habere göre dünya çapında silah ticareti yüzde 4,6 oranında azalırken, Avrupa ülkelerinin askeri harcamalarını yüzde 19 oranında artırdı.
Raporda, dünyanın başka bölgeleriyle karşılaştırıldığında en fazla artışın Avrupa’da kaydedildiği tespit edildi.
SIPRI araştırmasını yapan uzmanlardan Pieter Wezeman, verileri “Çok endişe verici bir silahlanma” şeklinde değerlendirdi.
SIPRI’nin Avrupa güvenliği bölümü başkanı ve Rusya uzmanı Ian Anthony de ‘askeri alandaki silahlanmada görülen artışın, NATO’nun 2014’te Rusya’nın Kırım’ı ilhakına ve Donbas’taki Rus saldırganlığına verilmiş bir karşılık olduğunu’ söyledi. Anthony, NATO’nun yıllarca yürüttüğü savunma harcamalarını azaltma politikasından 2014 yılından itibaren geri döndüğünü ve bu alanda daha fazla harcamaya yöneldiğini belirtti.
Rusya ve Çin daha az silah sattılar
ABD’nin ardından dünyanın en büyük ikinci silah satıcısı Rusya’nın satışlarının rapor dönemi 2017-2021’de yüzde 26 gerilediği görüldü.
Çin’in silah satışında da rapordaki dönem zarfında yüzde 31 gerilediği ortaya çıktı.
Böylece Batı’da ‘tehlikeli’ olarak algılanan Rusya ve Çin’in dört yıllık dilimdeki silah satışlarının hayli düştüğü belirtildi.
ABD’ninse silah ve askeri malzeme ihracatını önceki dört yıllık dilime göre yüzde 14 artırdığı tespit edildi. Dünyanın silah satışında üçüncü ülkesi olan Fransa’nınsa silah satışını yüzde 59 gibi yüksek bir oranda artırdığına dikkat çekildi.
Rusya’nın çevresindeki ülkeler savaş uçakları alıyor
Raporda, ABD’nin askeri ihtiyacını kendi karşılayamayan ülkeler başta olmak üzere en çok bu dönemde silah sattığı belirtildi. Ağırlıklı olarak da savaş uçağı satıldığı aktarıldı. Britanya, Norveç ve Hollanda’nın toplamda ABD’den 71 F-35 jeti aldıkları bildirildi.
ABD’ye verilen son siparişlere bakıldığında da ağırlıklı olarak Rusya’nın çevresindeki ülkelerin harekete geçtiği gözleniyor. 2020-2021’de örneğin Finlandiya’nın 64, Polonya’nın da 32 adet F-35 ısmarladığı dikkat çekiyor. Almanya’nın da ABD’den beş P-8A denizaltı avcı uçağı satın almak istediği kaydedildi.
Ukrayna silah satın almadı
SIPRI raporuna göre, Rusya’nın saldırdığı Ukrayna’ysa 2017-2021 zaman diliminde az miktarda askeri malzeme ithal etti. SIPRI uzmanları, bu durumu iki argümanla açıkladı: Birincisi, Ukrayna’nın mali gücünün sınırlı olması. Uzmanlar, ikincisinin de ülkenin kendi savunma sanayisinin ve mevcut envanterinde Sovyetler Birliği döneminden kalma iyi bir askeri donanımın bulunması olduğunu belirtti.
Raporda, pek çok silah ihracatçısı ülkenin de olası bir çatışmayı alevlendireceği endişesiyle zaten Kiev’e silah satışını son dönemde sınırlandırdığı da kaydedildi.
