Eylül artışının en azından önceki iki ayın yarısı düzeyinde kalacağına dönük tahminlerin temelinde yatan en belirgin etkenlerden biri kur artışının durması, diğeri ise akaryakıt fiyatlarındaki artışın büyük ölçüde hız kesmesi.
Ay ortalamasındaki fiyatlara göre eylülde benzin ağustosa göre yüzde 1.77, motorin yüzde 4.91, LPG ise yüzde 7.82 zam gördü.
Akaryakıt fiyatlarındaki değişimden söz etmişken bir detaya vurgu yapmakta yarar var. Kimi zaman ayın son günleri indirime gidildiğinde bu zamanlamanın o ayın fiyat artışını düşük göstermek amaçlı olduğu dile getiriliyor. Ya da enflasyon oranı açıklandıktan hemen sonraki zamlar, “Bakın enflasyon açıklandı, şimdi zam yapılıyor” diye yorumlanıyor.
Bu yorumlar tümüyle yanlış. Fiyat endeksleri hesaplanırken ay sonlarındaki fiyatlar kıyaslanmıyor. Kimi kalemler için ayda bir kez, kimileri için ayda dört kez fiyat derleniyor ve elde edilen ortalama fiyat, önceki ayın ortalamasıyla kıyaslanıyor.
Akaryakıtta ise tüm günlerin aritmetik ortalaması alınıyor, üstelik günlük satış miktarı da göz önünde bulunduruluyor. Dolayısıyla akaryakıtta örneğin ayın son günü geçerli olacak bir indirim, o ayın ortalama fiyatını ancak 30’da 1 oranında etkileyebilir, yani etki neredeyse sıfırdır.
