AKP Genel Merkez Ekonomi İşleri Başkanlığı, fon soruşturması sürerken Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) görev ve yetkilerini hatırlatan bir paylaşım yaptı.
Eski ekonomi bakanı Nihat Zeybekci’nin başkanı olduğu Ekonomi İşleri Başkanlığı’nın paylaşımında SPK’nın ‘sermaye piyasalarının güven, şeffaflık ve istikrar içinde çalışmasını sağlamak ve yatırımcıların hak ve yararlarını korumak amacıyla kurulmuş mali özerkliğe sahip bir kamu kurumu’ olduğu belirtildi.
SPK’nın görevleri arasındaysa sermaye piyasasının temel kurallarını hazırlamak, şirketlerin kamuyu aydınlatma süreçlerini standartlara bağlayarak şeffaflığı sağlamak ve piyasa profesyonellerinin lisanslama süreçlerini yürütmek olduğu söylendi.
Paylaşımda kurumun denetim ve yaptırım yetkileri de hatırlatıldı. SPK’nın piyasayı manipüle edenler hakkında doğrudan suç duyurusunda bulunabileceği belirtildi.
Paylaşımda SPK’nın yetkileri şöyle sıralandı:
“Sermaye Piyasası Kanunu’na ve belirlenen kurallara aykırı hareket eden kişi ve kurumlara idari para cezası uygulama, faaliyetlerini geçici olarak durdurma veya yetki belgelerini (lisanslarını) iptal etme yetkisine sahip bulunmaktadır.
Piyasa fiyatlarını yapay olarak etkilemeye çalışan (manipülasyon) veya gizli şirket bilgileriyle haksız kazanç sağlayan (içeriden öğrenenlerin ticareti) şüpheliler hakkında doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmaktadır.
Şirketlerin halka arz (borsaya açılma) veya borçlanma aracı (tahvil vb.) ihraç etme başvurularını inceleme, izahnamelerini onaylama veya şartları taşımayan talepleri reddetme yetkisini kullanmaktadır.”
Borsada ne oldu?
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, 16 Eylül’ü yüzde 5,54 değer kaybıyla 13.122,58 puandan tamamlamıştı. Bazı yatırım fonlarının temerrüde (borç ödeyememe durumu) düşmesinin ardından ekonomi yönetimi dizi tedbir açıklasa da endeks haftayı yüzde 8,18 düşüşle 13.284,42 puandan kapattı.
Pusula Portföy’ün eylül boyunca karşılaştığı yoğun satış baskısı düşüşte etkili oldu. Şirket, 15 Eylül’de yatırımcılarına paralarını ödeyemeyerek temerrüde düştü. Bunun üzerine nakit ihtiyacı olan yatırımcıların, borsadaki diğer hisselerini satarak bu ihtiyacını karşılaması diğer hisselerin de değer kaybetmesine neden oldu.
BBC’nin aktardığına göre Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız, 15 Eylül’de tutuklandı.
14 Eylül’de Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Pusula Finans Holding A.Ş. ve ortaklıklarını devraldığını duyurdu. Satın alma, Katılımevim ve Birevim dahil dokuz şirketi kapsıyordu. Son kararı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Sermaye Piyasası Kurumu verecek.
Tera, 16 Eylül’deyse iki fonun ödemesinde temerrüt oluştuğunu duyurdu.
GCM Yatırım’dan Evren Kırıkoğlu, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) yatırım fonlarına dair düzenlemesinin ardından hisse senetlerinde, özellikle de BIST 30 endeksinde olmayan ama değeri çok yükselmiş hisse senetlerinde çıkış yaşandığını söyledi.
Bunun Borsa İstanbul’daki düşüşe dair Türkiye kaynaklı ilk neden olduğunu belirten Kırıkoğlu, ikinci nedeniyse şöyle anlattı: “Hisse senetlerindeki düşüşle birlikte yatırımcılar paralarını çekmek istedikçe fonlar, özellikle kaldıraçlı işlem yapan fonlar bu likidite ihtiyaçları için BIST 30 hisselerini de satmaya başladılar, orada öyle bir likidite ihtiyacı hasıl oldu. Genel algı kötü, sorun olmayan fonlarda da sırf diğer fonlardaki durumu gören yatırımcı parasını çektikçe onlarda da satışa yol açıyor.”
Son bir haftada Ortadoğu’daki gerilimin artması, Yemen’de Husilerin küresel ticaret için kritik öneme sahip Kızıldeniz’in girişinde yer alan bir adayı ele geçirdiklerini açıklaması gibi nedenler petrol fiyatlarını yükseltirken bu durum Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için olumsuz bir gelişme görülüyor.
Yapay zekanın risklerine dair tartışmalar da çok sayıda ülkenin borsasında bu hafta düşüşlere yol açtı.
Gelişmeler üzerine Finansal İstikrar Komitesi, 17 Eylül’de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında toplandı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, toplantı sonrası Borsa İstanbul ve sermaye piyasalarının işleyişine ilişkin temel veya yapısal bir risk bulunmadığını bildirdi. Hareketliliğin bazı fonlarla sınırlı olduğunu belirten bakanlık, likidite ve kredi sorununa karşı gerekli tüm tedbirlerin ‘süratle’ uygulamaya konulacağını duyurdu.
Merkez Bankası (MB) da lira likidite yönetimiyle ilgili yeni adımlar açıkladı. Haftalık repo ihaleleriyle sağlanacak fonlama artırılırken bankaların borçlanma limitleri güncellenecek ve teminat iskonto oranları azaltılacak.
BDDK, Bankaların hisse geri alımları 31 Aralık 2026’ya kadar çekirdek sermayeden düşürülmeyeceğini duyurdu.
SPK, 17 Eylül’de 131 yatırım fonu için tasfiye kararı aldı. Alım-satıma kapatılan fonlar TERA, PUSULA, HEDEF, ATLAS, A1, PARDUS ve BULLS PORTFÖY şirketlerine ait. Tasfiye süreci, İş Bankası ve Ziraat Bankası’nca yürütülecek.
