Ünlü spor markası Adidas, Meksikalı yetkililerce yerlilerin sandalet tasarımını kopyalamakla suçlanmasının ardından tazminat ödemeye hazırlanıyor.
Adidas’ın ‘Oaxaca Slip-On’ adlı yeni ayakkabısının Meksika’nın güneyindeki zanaatkarların ürettiği ‘huarache’ diye bilinen geleneksel deri sandaletlerden ‘esinlenmesi’, marka hakkındaki kültürel intihal suçlamalarını artırdı.
Kültürel intihal, genellikle daha baskın bir halkın, başka bir halkın gelenek, uygulama ve fikirlerinin kaynak gösterilmeden veya uygunsuz şekilde benimsenmesi diye tanımlanıyor.
Yetkililer, geleneksel Meksika el sanatlarının önceden de kopyalandığını belirterek şirketten söz konusu ayakkabı modelini piyasadan çekmesini istedi.
Ardından Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, Adidas’ın Oaxaca eyaletindeki yetkililerle ‘intihale uğrayan insanlara tazminat ödenmesi’ konusunda görüştüğü ve hükümetinin Meksika el sanatlarını korumak amacıyla yasal reformlar hazırladığını söyledi.
Ayakkabının görselleri markanın ve tasarımcının sosyal medya hesabından silindi
Tartışmanın merkezindeki ayakkabının yaratıcısı, ABD’li tasarımcı Willy Chavarria.
Chavarria, Britanya’nın kamu yayıncısı BBC‘ye gönderdiği mesajda tasarım için izin alınmamasından ve Oaxaca’daki insanlarla ortak geliştirilemesinden derin üzüntü duyduğunu söyledi.
“Amacım her zaman Oaxaca’nın güçlü kültürel ve sanatsal ruhuyla yaratıcı topluluklarına saygı göstermekti” diyen Chavarria, yerlilere destek olabilmek için olayın hukuki boyutunu izlediklerini söyledi.
Ayakkabının görselleriyse hem markanın hem de Chavarria’nın sosyal medya hesaplarından kaldırıldı.
Öte yandan ABD merkezli Associated Press‘in haberine göre Oaxaca’nın başkentinde huarache üreten ve satan Viridiana Jarquin Garcia adlı bir zanaatkar, Adidas’ın ayakkabısının, Meksikalı sanatçıların özenle yaptığı işlerin ‘ucuz bir taklidi’ olduğunu söyledi. Garcia, “Sanatımız yok oluyor, geleneğimizi kaybediyoruz” diye de ekledi.
El sanatları, Meksika’da yaklaşık yarım milyon kişiye iş sağlıyor. Bölge için hayati bir ekonomik kaynak konumunda. Bu işler Adidas’ın tasarımında da anılan ‘Oaxaca’ gibi birçok eyalette gayri safi yurtiçi hasılanın yaklaşık yüzde 10’unu oluşturuyor.
