ABD Hazine Bakanı Scott Bessent denizde bekleyen İran petrolünün satışına izin veren, dar kapsamlı ve kısa süreli bir genel lisans yayınladıklarını duyurdu.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı geniş çaplı hava harekatının ardından İran’ın misillemeleri ve ABD-İsrail’in saldırıları karşılıklı sürüyor. Saldırıların ilk gününde İran’ı 37 yıldır yöneten Ayetullah Ali Hamaney öldürüldü.
Savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin aksaması ve bölgedeki petrol tesislerinin hedef alınması petrol piyasalarını sarsıyor. Boğaz ayrıca gaz ihracatı için de büyük önemde.
İran’ı küresel terörizm açısından ‘yılanın başı’ olarak nitelendiren Bessent, ABD Başkanı Donald Trump’ın operasonu sayesinde ‘hayati mücadeleyi’ öngörülenden daha hızlı kazandıklarını öne sürdü ve ekledi:
“İran’ın küresel enerji altyapısına yönelik terörist saldırılarına yanıt olarak Trump yönetimi, dünyaya enerji akışını en üst düzeye çıkarmak, küresel arzı güçlendirmek ve piyasa istikrarını sağlamak amacıyla Amerika’nın ekonomik ve askeri gücünü kullanmaya devam edecek.”
Öte yandan Bessent, halihazırda denizde olan İran petrolünün satışına izin veren, dar kapsamlı ve kısa vadeli bir genel lisans yayımlandığını duyurdu.
İran petrolünün Çin tarafından ucuza stoklandığını öne süren bakan bu arzın geçici olarak serbest bırakılmasıyla ABD’nin yaklaşık 140 milyon varil petrolü hızla küresel piyasaya sunacağını söyledi.
Böylece ABD’li bakana göre dünya çapındaki enerji miktarı artacak ve arz üzerindeki geçici baskıların hafifletilmesine yardımcı olunacak. Bessent şöyle bir çıkarımda da bulundu: “Esasen, ‘Destansı Öfke Operasyonuna’ devam ederken, fiyatları düşük tutmak için İran’ın petrolünü Tahran’a karşı kullanacağız.”
‘İzin’
20 Mart yerel saatle 00.01’den önce gemilere yüklenmiş olan İran menşeli ham petrol ve petrol ürünlerinin satışı, teslimatı veya boşaltılmasıyla ilgili işlemlere geçici olarak izin verildi.
Söz konusu izin 19 Nisan yerel saatle 00.01’e kadar geçerli olacak.
Hürmüz Boğazı neden önemli?
Basra Körfezi’nin ağzındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol ve LNG’yi (sıvı doğalgaz) Umman Denizi ve Hint Okyanusu’yla dünya pazarlarına ulaştırıyor.
Boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı kritik bir deniz yolu. Bölgedeki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor.
Hürmüz Boğazı’nın tam bir merkezi kontrol otoritesi bulunmuyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.
İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı. Petrol ve doğalgazda yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük kısmını Çin başta olmak üzere Asya’daki alıcılar oluştururken küresel gaz piyasalarında tedarike yönelik olası aksaklıklar Avrupa başta olmak üzere fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
