Boğaziçi Üniversitesi 2021’in ilk günlerinden itibaren bir yönetim krizi yaşıyor. Prof. Dr. Melih Bulu’nun 2 Ocak 2021’de Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan tarafından rektörlüğe atanmasıyla başlayan süreç, 15 Temmuz’da aynı şekilde görevden alınmasıyla yeni bir aşamaya girdi. Ancak belirsizlik sürüyor.
Bulu’nun yardımcılığını yürütmüş Prof. Dr. Naci İnci’nin vekaleten üstlendiği göreve kimin atanacağı kurumun geleceğini de belirleyecek.
Boğaziçi Üniversitesi’nin ülke çapında yankı bulan rektörlük meselesinde ne oldu, ne oluyor, ne olacak? 9 soruda…
1. Cumhurbaşkanı kendi atadığı rektörü neden görevden aldı?
Taraflar bizzat açıklama yapmadı, ancak kamuoyuna yansıyan ve yalanmayan habere göre Erdoğan, Bulu’yu, YÖK’ün tavsiyesi üzerine görevden aldı.
Bulu, göreve geldiği ilk günden itibaren öğrenci ve öğretim üyelerinin protestolarıyla karşılaştı. Akademisyenler her öğlen rektörlük binasına sırtını döndü, öğrenciler çeşitli eylemler düzenledi.
Bulu, doktora tezinde intihal (akademik kopyacılık) yaptığı iddiasıyla da yıprandı.
Bu süreçte YÖK Bulu’dan iki kere istifa etmesini istedi, Bulu kabul etmedi. Bunun üzerine YÖK, cumhurbaşkanına, rektörü görevden alması yönünde tavsiyede bulundu ve 15 Temmuz 2021’de Bulu rektörlükten alındı.
2. Üniversite rektörleri geçmişte nasıl belirleniyordu?
Rektörleri 12 Eylül 1980 darbesine kadar üniversitelerce belirleniyordu. Darbeden sonra YÖK kuruldu, 35 yıldır uygulanan seçimler kaldırıldı ve rektörler cumhurbaşkanı tarafından atanır oldu.
1992’de ülkedeki siyasi havayla birlikte atama sistemi de yumuşadı. Bu karma sisteme göre üniversiteler kendi aralarında seçim yapıp altı aday belirliyor, YÖK bu sayıyı üçe indirip cumhurbaşkanına sunuyor, cumhurbaşkanı da birinci sıradaki adayı atıyordu.
Ancak, Ahmet Necdet Sezer’in 2000’de göreve gelmesinden itibaren bu gelenek bozuldu, birinci sırada yer almayan adaylar da cumhurbaşkanları tarafından atanır oldu. 2016’da ise sistem tamamen çöktü.
3. 2016 rektör atamalarında neden kırılma noktası oldu?
Darbe girişiminin ardından 2016’da çıkan kanun hükmünde kararnameyle seçimler kaldırıldı ve atama yetkisi YÖK’ün önereceği adaylar arasından seçilmek üzere cumhurbaşkanına verildi.
4. Boğaziçi Üniversitesi’nin seçilmiş son rektörü kimdi?
Gülay Barbarosoğlu.
1985’ten beri üniversitenin akademik kadrosunda yer alan Barbarosoğlu 2012-2016 yıllarında rektörlük yaptıktan sonra, ikinci kere aday oldu ve öğretim üyelerinin yüzde 86’sının desteğini alarak adaylar listesinin ilk sırasına yerleşti. Ancak Erdoğan, Barbarosoğlu’nu değil, rektörlüğe aday dahi olmamış yardımcısı Mehmed Özkan’ı atadı.
Özkan görevinin ilk döneminde, geleneklere aykırı şekilde atandığı için özellikle öğrencilerden tepki gördü ancak zamanla benimsendi ve görevine dört yıl boyunca devam etti.
5. Boğaziçi Üniversitesi rektörlüğüne kimler başvurabilir?
Diğer devlet üniversitelerinde olduğu gibi Boğaziçi Üniversitesi’nde de rektör olmanın belli koşulları var. Bunlar, Türk vatandaşı olmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, 67 yaşından büyük olmamak ve profesör ünvanı taşımak. Bu adaylar YÖK’e bireysel olarak başvuruyor, YÖK şartları sağlamayan adayları eleyerek listeyi cumhurbaşkanına sunuyor. Adayların atanacağı üniversiteyle bir ilgilerinin olması da beklenmiyor.
Özel üniversitelerde ise rektör, mütevelli heyetinin YÖK’e teklifi ve YÖK’ün tavsiyesiyle yine cumhurbaşkanı tarafından atanıyor.
6. Boğaziçi’nin öğretim üyeleri yeni rektör konusunda nasıl bir tutum aldı?
Bulu’nun görevden alınmasından sonra, akademik kadro yeni rektörün belirlenme sürecinde aktif rol aldı. BÜ’de üniversiteyi yönetmeye yetkin birçok aday olduğunu savunan Boğaziçili akademisyenler, üzerinde uzlaşmaya vardığı 17 kişilik bir aday listesiyle atama sürecine dahil oldu.
7. Adaylar nasıl belirlendi?
Adayların akademik ve idari olarak yetkin hocalardan oluşmasına özen gösterildi. Oylama çevrimiçi olarak gerçekleştirildi. 17 aday da güvenoyu aldı ve YÖK’e bireysel olarak başvuruda bulundu.
Mevcut rektör vekili Naci İnci ve Bulu’nun diğer yardımcısı Gürkan Kumbaroğlu ise yüzde 95 ve yüzde 93 oranlarında güvensizlik oyu aldı.
8. 17 kişilik rektör adayları listesinde kimler var?
Fikret Adaman (Ekonomi), Yavuz Akpınar (Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi), Yasemin Bayyurt (Yabacı Diller), Taner Bilgiç (Endüstri Mühendisliği), Mine Eder (Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler), Metin Ercan (İşletme), Emine Erktin (Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi), Ayşe Gürel (Yabancı Diller), Cengiz Kırlı (Atatürk Enstitüsü), Ayşe Mumcu (Ekonomi), V. Erkcan Özcan (Fizik), Murat Saraçlar (Elektrik ve Elektronik Mühendisliği), Cem Say (Bilgisayar Mühendisliği), Ali İ. Tekcan (Psikoloji), M. Burçin Ünlü (Fizik), Can A. Yücesoy (Biyomedikal Mühendisliği) , Ünal Zenginobuz (Ekonomi).
9. Atama ne zaman gerçekleşecek?
YÖK’ün web sitesinden duyurulan başvuru süresi 2 Ağustos’ta sona erdi. Süreç şeffaf olmadığı için toplamda kaç kişinin başvurduğu belli değil. Şimdi YÖK yalnızca Boğaziçi’nden değil her yerden gelen başvuruları değerlendirecek. Oluşturacağı listeyi Erdoğan’a sunacak. Erdoğan bu isimleri (gerekli görürse) mülakata çağıracak ve atamayı yapacak.
Mülakata çağırma, sürecin bir parçası olduğu halde, şeffaflık olmadığı için yapılıp yapılmadığı bilinmiyor. Atamanın ne zaman gerçekleşeceği de belli değil. Cumhurbaşkanı atamayı hemen de yapabilir, Naci İnci vekaleten de görevi sürdürebilir.
Beklenti, ekim ayındaki yeni eğitim öğretim yılından önce atamanın yapılacağı yönünde.
