KEMAL GÖKTAŞ
kemalgoktas@diken.com.tr
@kemalgoktas
Anayasa Mahkemesi (AYM), Olağanüstü Hal (OHAL) Kanunu kapsamında karar alan ve görevlerini yerine getiren kişilerin idari, mali ve cezai sorumluluğunun doğmayacağını öngören kuralın iptal isteminin reddine karar verdi. Ancak AYM’nin ret kararının gerekçesinde ‘iptali istenen kuralın haksız fiil veya suç teşkil eden eylemleri kapsamadığı’ belirtilerek bu kişilere dava açılmasının da önü açıldı.
AYM, OHAL kapsamında kapatılan özel üniversitelerde okuyan öğrencilerin devlet üniversitelerine nakledilmelerinden sonra da ücret ödemeye devam etmeleri ile, OHAL Kanunu kapsamında alınan kararlar ve yapılan işlemler nedeniyle açılan davalarda yürütmenin durdurulması kararı verilemeyeceğine ilişkin kuralı ise iptal etti.
CHP’nin AYM’ye yaptığı iptal başvurusunda ‘6749 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un bazı maddelerinin iptal istemini karara bağladı. Kararda, OHAL Kanunu kapsamında karar alan ve görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari, mali ve cezai sorumluluğunun doğmayacağını öngören kuralın iptali istendiği hatırlatıldı. Dava dilekçesinde bu kişilerin sorumsuzluğunu düzenleyen kuralın, anayasanın demokratik hukuk devleti ilkeleri ile eşitlik maddesine aykırı olduğu belirtildi.
‘Yargılama engeli yok’
AYM’nin kararında ise kanunun amacının olağanüstü halin ilanına neden olan tehdit ve tehlikelerin bertaraf edilmesi olduğu belirtilerek şöyle dendi:
“Kanun’da belirtilen söz konusu karar ve görevler incelendiğinde bunların olağanüstü halin ilanına neden olan koşulların ortadan kaldırılmasına yönelik tedbirlere ilişkin olarak verilen kanuni yetkilerin icra edilmesinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
Anayasa Mahkemesi’nin çeşitli kararlarında vurguladığı üzere demokratik ülkelerde olağanüstü yönetim usulleri hukuku dışlayan, keyfi yönetim anlamına gelmez. Olağanüstü yönetimler kaynağını Anayasa’da bulan, anayasal kurallara göre yürürlüğe konulan, yasama ve yargı organlarının denetiminde varlıklarını sürdüren rejimlerdir.
Bu bağlamda kural bir yargılama engeli getirmemektedir. Haksızlık oluşturduğu ileri sürülen fiiller için yapılacak incelemede söz konusu fiilin kural bağlamında görev gereği ya da görevden kaynaklanıp kaynaklanmadığının değerlendirileceği kuşkusuzdur. Kanun’da belirtilen kişilere hukuka aykırı, haksız fiil veya suç işleme görev veya yetkisinin verilmediği ve verilemeyeceği açık olduğuna göre kuralın haksız fiil veya suç teşkil eden eylemleri kapsamadığı tartışmasızdır.”
Ücret ödemeye iptal
AYM ayrıca kapatılan yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olup YÖK tarafından devlet üniversitelerine veya vakıf üniversitelerine yerleştirilen öğrencilerin mezun oluncaya kadar vakıf yükseköğretim kurumlarına ödemeleri gereken ücretleri ilgili üniversiteye ödemeye devam etmelerini de anayasaya aykırı bularak iptal etti.
OHAL’den sonra uygulanamaz
OHAL Kanunu kapsamında alınan kararlar ve yapılan işlemler nedeniyle açılan davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilemeyeceğine ilişkin hüküm de oybirliği ile iptal edildi.
İptal gerekçesi şöyle: “Dava konusu kuralda herhangi bir ayrım yapılmaksızın kanun kapsamında alınan kararlar ve yapılan işlemler nedeniyle açılan davalarda olağanüstü hâl süresinin sona ermesinden sonraki süreyi de kapsar şekilde yürütmenin durdurulmasına karar verilemeyeceği belirtilmiştir. Bu nedenle, yürütmenin durdurulması kararı verilme imkanını tümüyle ortadan kaldıran söz konusu düzenleme, Anayasa’nın 125. maddesinin beşinci fıkrasıyla açıkça çelişmektedir.”
