Bankalara ibraz edilen çek adetleri yılın ilk beş ayında 7.3 milyon adede düşerken, karşılıksız işlemi yapılan çek adedi yüzde 71 artışla 297 bin 287’ye yükseldi. Karşılıksız çek tutarı ise 8.1 milyar TL’den 14.3 milyar TL’ye yükselerek neredeyse ikiye katlandı.
Dünya Gazetesi’nden Ece Ceyhun’un haberine göre ekonomistler piyasada çek adedindeki azalmayı ekonomideki yavaşlamanın bir göstergesi olarak değerlendiriyor. İş dünyasına göre ise çeklerdeki bu tablonun nedeni güven eksikliği ve karşılıksız çeklerdeki artış.
Haberde karekod teknolojisinin karşılıksız çek riskini yüzde 80 azalttığı vurgulanıp Kredi Kayıt Bürosu Genel Müdürü Kasım Akdeniz’in şu değerlendirmelerine yer veridi: “Türkiye’de yılda yaklaşık 100 milyon ticari işlem çek ile yapılıyor. Karşılıksız çek keşide edenlerin geçmiş çek ödeme performanslarını analiz ettiğimizde yüzde 80’inin son 12 ayda en az bir tane karşılıksız çeki olduğu görülüyor. Karekodlu Çek Raporu’nun alınması halinde, karşılıksız çek alma riski yüzde 80 oranında azalıyor. Bu rapora erişim ücreti ise yalnızca 60 Kuruş. Piyasadaki çeklerin neredeyse tamamı karekodlu çeke dönüştü. Dolayısıyla çekle ticaret yapanların Karekodlu Çek Raporu’nu almalarının önündeki tüm engeller kaldırılmış durumda.”
Karşılıksız çek oranı şimdiden geçen yılın tamamını aştı
Habere göre geçen yılın beş aylık döneminde 8.9 milyon adet çek bankalara ibraz edilirken bu yılın aynı döneminde 7.3 milyon adet çek ibraz edildi. Karşılıksız işlemi yapılan çek adedi geçen yıl 5 aylık dönemde 173 bin 766 adet olurken bu yıl aynı dönemde yaklaşık yüzde 71 artışla 297 bin 287’ye çıktı. Tutarda 8.1 milyar TL’den 14.3 milyar TL’ye sert bir yükseliş var. Karşılıksız çeklerin toplam ibraz edilen çeklere oranının ise hem geçen yılın toplamının, hem de ilk beş aylık oranları aştığı belirtiliyor.
Veriler şöyle:
- Karşılıksız işlemi yapılan çeklerin bankalardaki ibraz edilen çeklere oranı geçen yılın ilk beş ayında adet bazında yüzde 1.9. Bu yıl ise bu oran yüzde 4.1.
- Tutar bazında karşılıksız çeklerin toplam ibraz edilen çeklere oranı geçen yıl ilk beş ay için yüzde 2.2. Bu yıl bu oran aynı dönem için yüzde 3.9 oldu.
- Tekil kişi (keşideci) sayısı üzerinden hesaplanmış karşılıksız çek oranı bu yıl ocak-mayıs dönemi için yüzde 8.2. Geçen yılın ilk beş aylık döneminde yüzde 5.1 olan bu oran yılın tamamında ise yüzde 9.8 düzeyindeydi.
- Çekle yapılan ticari işlemlerde en çok karşılaşılan riskler karşılıksız çek ve dolandırıcılık/sahtecilik riski.
- 2018 yılında 500 binin üzerinde kişi çek keşide etti. 550 bine yakın kişi çek hamili olarak bankalara tahsile çek verdi. Bu keşidecilerin keşide ettikleri çek adedi yaklaşık 21 milyon, tutarı da 1 trilyon TL’ye yaklaşmış durumda.
- Bir çekin ortalama beş kez ciro yoluyla el değiştirdiği varsayıldığında ülkemizde yılda yaklaşık 100 milyon, ayda 8 milyon ticari işlem çekler yoluyla yapılıyor.
- Karşılıksız çek keşide edenlerin yüzde 80’i son 12 ayda en az bir tane karşılıksız çeki oldu.
- Çeki kabul etmeden önce keşidecinin Karekodlu Çek Raporu’nun alınması halinde karşılıksız çek alma riski yüzde 80 oranında azalıyor.
- Rapora erişim ücreti yalnızca 60 kuruş fakat sadece yüzde 3’lük kesim rapor alıyor
- Bugün itibarıyla üretilen aylık Karekodlu Çek Rapor adedi sadece 200 bin civarında.
‘İşlem hacminin artması reel sektöre 250 milyar liralık finansman sağlar’
Akdeniz ayrıca çekle yapılan işlem hacminin önemli bir finansman sağlayabileceğine vurgu yaparak şu hesabı yapmış: “İşlem hacminin yüzde 25 artırılması demek, reel sektörün 250 milyarlık yeni bir finansman kaynağı yaratması demektir ki bu kısa dönemde ulaşılabilecek bir hedef. Kamu, finans sektörü ve reel sektörün ortak çalışması ile yaratılacak bu tür bir faydanın katma değeri, özellikle içinde bulunduğumuz ekonomik konjonktürde daha yüksek olacaktır.”
