SEMİN SEZERER
seminsezerer@diken.com.tr
Bazı gazetelerde dün “Türkiye’den Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) yapılan başvuru sayısı geriledi” müjdesi verilirken bir ‘ayrıntı’ gözden kaçırılmıştı: Açıklanan karar sayısı bakımından üst sıralardaki yerini koruyor. Üstelik verilen kararlarda ‘Türkiye ihlal etti’ hükmünün ezici bir üstünlüğü var.
AİHM Başkanı yargıç Dean Spielmann, mahkemenin 2013 bilançosuyla ilgili istatistikleri Strasbourg’da düzenlediği bir basın toplantısıyla açıkladı. Raporun Türkiye’ye dair verileri şöyle:
Geriledi ama neden?
* 2012’de 16 bin 879 başvuruyla ikinci sırada bulunan Türkiye, 2013’te 10 bin 950 başvuruyla beşinci sıraya geriledi. Bu sayı, toplam 99 bin 900 başvurunun yüzde 11’ine tekabül ediyor. Bu açıdan Türkiye’yi sollayan ülkelerse, Rusya (16 bin 800), İtalya (14 bin 400), Ukrayna (13 bin 300) ve Sırbistan (11 bin 250).
Spielmann, Türkiye’nin yaşadığı düşüsün yargıdaki reformlarla ilgili olduğunu belirtiyor. Spielmann ayrıca, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvurunun tanındığı 23 Eylül 2012’ye de bir vurgusu var. Çünkü AİHM Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruyu 30 Nisan 2013 itibarıyla iç hukuk yolu olarak kabul ediyor ve o tarihten bu yana Türkiye’den yapılan bireysel başvuruları sistematik olarak geri çeviriyor.
İhlal kararında ikinci sırada
Ancak, Türkiye AİHM nezdinde en çok ihlal kararı verilen ülkelerin başında geliyor. Görülen 124 davanın 118’inde AİHM Türkiye’nin hak ihlali yaptığına hükmetti. Bu açıdan Türkiye, Rusya’nın (119) hemen ardından ikinci sırada.
Raporda oldukça genel ama bir o kadar da önemli bir bulgu daha var. AİHM’in 1959 yılında kurulduğundan bugüne kadar aldığı kararların neredeyse yarısı beş ülkeyle ilgili. Türkiye 2 bin 994 kararrla ilk sırada. Türkiye’yi şu ülkeler izliyor: İtalya (2 bin 268), Rusya (1.475), Polonya (1.042) ve Romanya (1.026)
