Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesi ekonomi ve siyaset kadar sanatı da etkiledi.
Sadece birkaç günde ABD’deki sanat piyasası Suudi Arabistan’dan ‘arınma’ çabasına girişti.
Kaşıkçı cinayeti ve Veliaht Prens’in dönüşümü
Gazeteci Kaşıkçı, evlilik işlemleri için 2 Ekim’de Levent’teki başkonsolosluk binasına girmiş, bir daha kendisinden haber alınamamıştı. İlk olarak Kaşıkçı’nın binadan ayrıldığını söyleyen Suudi Arabistan yönetimi, 20 Ekim’de gazetecinin başkonsolosluk binasında ‘arbede sonucu’ öldüğünü öne sürmüştü. Suudi yetkililerin talimatıyla öldürüldüğü üzerine durulan Kaşıkçı’nın cesedine de ulaşılamamıştı.
Kaşıkçı cinayetinin ardından Suudi Arabistan’a yönelik yaptırım söylemleri baş gösterdi. Böylece dünyanın ‘reformist lider’ diye allayıp pulladığı Veliaht Prens Muhammed bin Selman (MBS) iki günde ‘despot’ oluverdi.
Depremi yaratan, veliaht prensin kurduğu vakıf
E-skop’un yaptığı derleme Suudi Arabistan’ın ve MBS’nin Suudi gençlerin gelişimini desteklemek amacıyla kurduğu MiSK Vakfı’nın sanat dünyasındaki nüfuzunu ortaya koyuyor.
Bu nüfuz sanılandan daha fazla. Suudi sanatçı Ahmet Ahmet yönetiminde kurulan MiSK Sanat Enstitüsü sadece bir yıl içinde etkisini o kadar artırdı ki Suudi Arabistan ilk kez bu yıl Venedik Mimarlık Bienali’nde ulusal pavyona sahip oldu. Üstelik pavyonun yönetimi de bundan sonra enstitüde olacak.
Vakfın kuruluş amacı ‘Suudi Arabistan’da sanat üretimini teşvik etmek, Suudi ve Arap sanatının değer görmesini sağlamak, ve uluslararası kültürel diplomasi ve alışverişin önünü açmak’ diye açıklanıyor. Vakfın özellikle ABD’deki sanat kuruluşları ve etkinlikleri fonladığı da Kaşıkçı cinayetinin ardından ortaya çıkmış oldu.
Peş peşe açıklamalar: ‘Suudilerle değiliz!’
Çağdaş Arap kültürü üzerine çalışan ve Suudi Arabistan’ın fonladığı Art & Education Initiative’in etkinlikleri ve Columbia Üniversitesi’nde Suudi sanatçı Ahmed Mater’in konuşması iptal edilen etkinlikler arasında. Öte yandan Brooklyn ve MET Müzeleri açmayı planladıkları sergiyi kendi kaynaklarıyla düzenleyeceklerini, yani Suudi Arabistan’dan fon almayacaklarını duyurdu.
Cinayetin ardından birkaç gün içinde peş peşe Guggenheim Müzesi, Brooklyn Müzesi, Metropolitan, Modern Sanat Müzesi (MoMA), Smithsonian ve Columbia Üniversitesi gibi dünyaca ün sahibi kurumlar, Suudi hükümetinin fon sağladığı etkinlikler konusunda açıklama yapmak zorunda kaldı. Bu kuruluşlar MiSK’in partnerleri arasında.
Ancak daha birkaç ay önce, bu yılın başında aynı kuruluşlar MiSK Sanat Enstitüsü’nü ‘halk tabanlı Suudi sanat ortamının sembolü’ diye allayıp pullamış, veliaht prensi de ‘reformist bir hayırsever’ olarak lanse etmişti.
Fransa ve Rusya Suudilerle işbirliğine devam ediyor
ABD’deki tavır Suudi Arabistan’ın tam tersine dönüşken, Rusya ‘Çöldeki Davos’ konferansı için Kandinsky sergisi gerçekleştireceklerini duyurdu. Sergi Rusya’nın Suudi Arabistan’a yönelik yatırım ve işbirliği sağlamak amacıyla temaslar kapsamında açılacak. Sergiyle beraber 30 Rus iş insanı, kültür devi ve hükümet yetkilileri Suudi Arabistan’a gitti.
Öte yandan Suudi Arabistan ve Fransa’daki Louvre Müzesi işbirliğiyle gerçekleşen ‘Roads of Arabia’ (Arabistan’ın Yolları) sergisinde de bir aksama olmayacak. Bu da Abu Dabi’de 8 Kasım’da açılacak sergiye Fransa’nın verdiği desteği geri çekmeyeceği anlamına geliyor.
Sanat dünyası birkaç gün içinde Kaşıkçı cinayetinin etkisiyle Suudi Arabistan’ı bünyesinden temizlemeye çalışıyor. Bu da sanat dünyasının ‘dönüşüm’ü.
