New York Times gazetesi, Başbakan Tayyip Erdoğan’ın Köşk adaylığını değerlendirdiği haber analizinde Türkiye’ye bölünme uyarısı yaptı.
Gazetenin, ‘Erdoğan’ın cumhurbaşkanlığını güçlendirmek istediğini‘ vurguladığı analizinde öne çıkan bölümler özetle şöyle:
Atatürk’ten uzun süre iktidarda kalabilir
* Erdoğan, iktidarına karşı öfkeli sokak protestoları ve yolsuzluk soruşturması gibi meydan okumalara karşı koyarak 10 yıldan uzun süredir başbakanlık görevini sürdürüyor. Şimdiden, modern Türkiye’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ten sonra en uzun süre iktidarda kalan siyasi lider. Cumhurbaşkanlığını kazanmak, Erdoğan’ın Atatürk’ün iktidar süresini geçmesinin bile önünü açabilir.
Bölünme pahasına…
* Fakat böyle bir durum, Türkiye’de Erdoğan’ın temsil ettiği dindar Müslüman kitlelerle öfkesi giderek artan ancak liberal, milliyetçi ve kentli kesimler arasında bölünmüş halde olan, ve Erdoğan’ın siyaset sahnesini terketmesini isteyen muhalefet arasındaki bölünmenin derinleşmesine mal olabilir.
Yetkilerini sonuna kadar kullanır
* Başbakanlık görevine tezat olarak, Türkiye’de cumhurbaşkanlığı bugüne dek büyük ölçüde sembolik bir görevdi. Fakat Erdoğan yorumcuların beklediği gibi kazanırsa, bu görev muhtemelen çok daha güçlü kılınacak. Ayrıca, ilk kez seçim düzenleneceği için halktan da daha geniş bir yetki almış olacak. Erdoğan’ın cumhurbaşkanlığının mevcut yetkilerini sonuna kadar kullanmak isteyecektir.
Danışmanları işe şimdiden koyuldu
* Tayyip Erdoğan, cumhurbaşkanının hakim olduğu bir hükümet yaratmak için anayasayı da değiştirmeye çalıştı. Bugüne dek yeterli desteği sağlayamadı ama birçoklarına göre yeniden deneyecek. Danışmanları şimdiden, daha güçlü bir cumhurbaşkanlığının zeminini hazırlıyor.
Her şeyi kendisi belirliyor
* Çoğu yorumcuya göre, Erdoğan cumhurbaşkanı seçilirse kimin başbakan olacağı fazla önem taşımayacak. Orta Asya-Kafkasya Enstitüsü’nden Svante E. Cornell’e göre, ”Erdoğan’ın kendisinin başbakan veya cumhurbaşkanı olmasının esasında bir önemi yok. O, bir ‘Erdoğan sistemi’ yarattı. Bu sistemde iktidar onun elinde kişiselleşiyor; böylece tam da istediği türden bir nüfuz sahibi olabilmesini garanti altına alacak şekilde, hükümetin yapısını kendisi belirliyor.”
İmajı zarar gördü
* Erdoğan iktidarda olduğu süre boyunca büyüyen bir ekonomiye ve eski siyasi düzende baskıya uğradığını düşünenlerin, özellikle de dindar muhafazakarların ve Kürtlerin çıkarlarının ilerletilmesine liderlik etti. Fakat geçen sene iktidarına karşı bir dizi meydan okumayla karşılaştı ve İslam’la demokrasiyi birleştirebilen bir lider olarak uluslararası imajı zarar gördü.
2023’e kadar kalmak istiyor
* Eğer Erdoğan seçilirse, beş yılda durmayacaktır da. Erdoğan, Atatürk tarafından Osmanlı İmparatorluğu’nun kalıntılarının üzerine inşa edilen modern Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 100’üncü yılında, yani 2023’te ülkenin lideri olma arzusunu saklamıyor.
