İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Türkiye’nin geçen aralık ayından bu yana Türkiye’ye geçmeye çalışan binlerce Suriyeli sığınmacının yolunu düzenli olarak kesip ‘sorgusuz sualsiz’ İdlib’e gönderdiğini öne sürdü.
BBC Türkçe’nin aktardığına göre, HRW Mülteci Hakları Programı Direktör Yardımcısı Gerry Simpson şunları söyledi: “Kaçakçı yollarını kullanarak Türkiye’ye girmeye çalışan sığınmacılar, kendilerine ateş açan Türk güvenlik güçleri tarafından öldürüldü ve yaralandı. Hatay’a ulaşmayı başaran bazı Suriyeliler de İdlib’e sınır dışı edildiler. Sınır muhafızları Türkiye sınırındaki son boşlukları da kaparken, yüzbinlerce Suriyeli tarlalara sıkışmış ve Suriye tarafındaki bombalarla karşı karşıya bırakılmış durumdalar. AB’nin yapması gereken, Türkiye’nin mülteci hukukunu gözardı etmesine ve binlerce kişiyi katliama maruz kalabilecekleri bir yere geri itmesine sessiz sedasız göz yummak değil, ihtiyaç duyanlara sınırını açması için Türkiye’ye baskı uygulamak ve anlamlı bir destek sağlamaktır.”
Bakanlık: Asla şiddet uygulanmadı
İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğüise bu iddialara, “Türkiye, terör örgütlerine karşı sınırlarının güvenliğini sağlarken açık kapı politikasından ödün vermek zorunda kalsa dahi sınırlarına gelen ihtiyaç sahibi Suriyelileri ülkesine kabul etmeye devam etmiş, gelen Suriyelilere kesinlikle ateş açmamış, asla şiddet uygulamamıştır” diye yanıt verdi.
Bakanlığın yanıtında, 2017 yılında belirli sınır kapılarından geçiş yapan 510 bin 448 ve 2018 yılında da 91 bin 886 Suriyelinin geçici koruma kaydı altına alındığı belirtildi.
Mültecilerle görüşüldü
HRW, kaçakçılarla defalarca Türkiye’ye girmeyi denemiş ancak başaramamış 21 Suriyeliyle, geçen ay ortalarında telefonla görüştüğünü belirtti.
Görüşülenlerden 18’i Rusya ve Suriye’nin Deyrizor ve İdlib’e yönelik hava saldırılarının artması yüzünden bulundukları yeri defalarca terk etmek zorunda kaldıklarını, canları pahasına da olsa Türkiye’ye kaçmaya çalışmaktan başka çarelerinin kalmadığını anlattı.
Görüşülen kişiler, sınırı kaçakçılarla birlikte geçtikten hemen sonra yollarının Türk sınır muhafızları tarafından kesildiği ve neredeyse tamamı aralık ayı ortalarıyla mart ayının başları arasında vuku bulmuş 137 olay anlattı. HRW, ayrıca, sınır muhafızları tarafından vurulmaktan korktukları için kaçma girişiminde bulunmamış ve İdlib’de sıkışıp kalmış 35 Suriyeli ile de görüştü.
Görüşülenlerden dokuzu, sınırı geçmeye çalıştıkları sırada Türkiyeli sınır muhafızları tarafından kendilerine veya kendilerinden daha ileride bulunanlara ateş açılması sonucu beşi çocuk olmak üzere 14 kişinin hayatını kaybettiği ve 18 kişinin yaralandığı, eylül ile mart ayı başları arasında yaşanmış 10 olayı anlattı.
‘Sınırın güvenliğini sağlamak da Türkiye’nin hakkı’
HRW’nin açıklamasında şu ifadelere de yer verildi: “BM mülteci ajansına göre Türkiye halen 3.5 milyondan fazla Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapıyor. Türkiye bu cömertliği için övgüyü ve desteği hak ediyor. Ayrıca, Suriye ile olan sınırının güvenliğini sağlamak da Türkiye’nin hakkı. Türkiye, aynı zamanda, geri gönderildikleri takdirde zulme uğrama, işkenceye veya insanlık dışı ve aşağılayıcı cezaya maruz kalma riski olan sığınmacıların sınırlardan geri çevrilmesini yasaklayan geri göndermeme ilkesine riayet etmekle de yükümlü. Türkiye ayrıca ölümcül güç kullanımını düzenleyen uluslararası hukuk kurallarına ve yaşam ve bedensel bütünlük haklarına riayet etmekle de yükümlü.”
