Çekya’da gözaltına alınan PYD’nin eski eş başkanı Salih Müslim’in Türkiye’ye iadesinin Avrupa sözleşmeleri çerçevesinde mümkün olduğu öne sürüldü.
Hükümet, Çekya’nın başkenti Prag’da gözaltına alınan Müslim için resmen iade talebinde bulunmuştu.
DW Türkçe’den Kayhan Karaca’nın haberine göre Ankara ile Prag arasında suçluların iadesi konusunda ikili bir anlaşma bulunmuyor. Ancak iki ülke de Avrupa Konseyi bünyesinde hazırlanmış Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi’ne (SİDAS) taraf.
1957’de imzaya açılan SİDAS, Türkiye tarafından 1960 yılında onaylanıp yürürlüğe kondu. Çekya ise Avrupa Konseyi üyesi olduktan sonra 1992 yılında sözleşmeyi imzaladı, 1993 yılından itibaren de uygulamaya başladı.
SİDAS 1957’den bu yana 1975, 1978, 2010 ve 2014 yıllarında hazırlanan dört ayrı protokolle güncellendi. Türkiye bu protokollerin tamamını, Çekya ise sadece ilk üçünü onayladı. Sözleşme ve ek protokoller bugün Avrupa genelinde suçluların iadesiyle ilgili ana çerçeveyi oluşturuyor.
Çekya’nın takdiri
Sözleşme, Avrupa Konseyi bünyesinde hazırlanmış olsa da uygulama büyük ölçüde her ülkenin takdirine bırakılmış durumda. Örneğin SİDAS ‘siyasi suçluların’ iadesini mümkün kılmıyor. Çek yargısı Müslim’i Türkiye’nin aksine ‘siyasi bir şahsiyet’ olarak tanımlayabilir.
AİHM içtihadı
Bununla birlikte Avrupa Konseyi yetkilileri suçluların iadesiyle ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin, SİDAS’ı da dikkate alarak son yıllarda önemli bir içtihat oluşturduğuna dikkat çekiyor.
AİHM, iade konusunda ilk olarak iade talebinde bulunan ülkede ölüm cezası olup olmadığına bakıyor. Ölüm cezası Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) aykırı olduğundan iade talep eden ülkede bu cezanın varlığı veya iadesi talep edilen kişinin bu ceza ile yargılanma riski olduğu andan itibaren iade kararı hakkında otomatik olarak AİHS’nin ihlaline hükmediliyor.
AİHM, ölüm cezası yerine ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarıyla ilgili de ilginç bir içtihada sahip. Mahkeme, iadesi talep edilen kişinin iade edileceği ülkede ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilenler için dosyalarının bir gün gözden geçirilme olanağı olmasını şart koşuyor.
