Dünya Adalet Projesi (World Justice Project, WJP) adlı bağımsız bir girişim her yıl dünyanın en kapsamlı hukukun üstünlüğü ölçümlerinden birini yayımlıyor.
Türkiye genel hukukun üstünlüğü puanında 143 ülke arasında 117. sırada, yani sondan 27. Bu zaten iç açıcı bir tablo değil. Ama genel puan sekiz faktörün ortalaması olduğu için yarayı örtüyor. Asıl çöküş temel haklar alanında yaşanıyor.
Türkiye, genel hukuk devleti sıralamasında dünyanın dibin. Alttaki beşte birlik diliminde. Temel haklarda ve çalışma haklarında ise en alttaki altıda birlik dilime düşüyor. Yani AKP iktidarının ilk gözden çıkardığı şey, yurttaşın ve işçinin hakları. Türkiye’nin çalışma hakları puanı 0,37. Türkiye’nin zaten zayıf olan hukuk devleti karnesinde en kırık not çalışma haklarında.
Türkiye’nin kimlerin gerisinde kaldığına bakınca tablo daha da çarpıcı hale geliyor. WJP 2026 çalışma hakları sıralamasında Türkiye’nin önünde şu ülkeler var: Rusya 77. ve Myanmar 97. sırada. Myanmar’da 2021’den bu yana askeri cunta yönetimde.
Birleşik Arap Emirlikleri 120. ve Katar 126. sırada. Körfez ülkelerinin göçmen işçilere uyguladığı kefalet sistemi yıllardır uluslararası eleştirilerin hedefi. Bangladeş 128., Kamboçya 131., Belarus 133. sırada.
Türkiye, AB üyesi ülkelerin tamamının ve bölgesindeki bütün ülkelerin gerisinde. WJP’nin Doğu Avrupa ve Orta Asya grubundaki 15 ülke arasında çalışma haklarında sonuncu; Belarus bile Türkiye’nin önünde. Myanmar gibi bir cunta rejiminin bile gerisinde kalmak, sorunun ölçüm hatasıyla açıklanamayacak kadar derin olduğunu gösteriyor. Türkiye’de çalışma hayatından sorumlu olanlar başta Çalışma Bakanı şapkayı önüne koyup düşünmeli diyeceğim ama bunun nafile bir cümle olduğunu yazarken fark ediyorum.
