Gelecek dönemde maddi durumda iyileşme beklentisi ve artan harcama iştahının etkisiyle eylülde tarihi zirveye ulaşan tüketici güveni, ekim ayında ise maddi durum ve gelecek beklentilerinde kötüleşme etkisiyle sert bir düşüş kaydetti.
Uzmanlara göre eylülde endeksi 8 yılın zirvesine taşıyan faktör halkın yaşamının rahatlamasından çok, “yakında her şey daha iyi olacak” beklentisiydi. Yaz aylarında enflasyonun baz etkisiyle düşeceği, Merkez Bankası’nın faiz indirimlerine başlayacağı ve sonbaharda piyasanın rahatlayacağı algısı ile oluşan psikolojik iyimserlik dalgası, endeksi yapay şekilde yukarı itmişti.
Yaz aylarından bu yana enflasyonda yaşanan baz etkisi düşüşü ve yaklaşan faiz indirimi beklentileriyle beslenen psikolojik iyimserlik dalgası, güveni eylülde zirveye taşımıştı.
Ancak makro dengelerdeki düzelme algısının hane halkı cüzdanına yansımaması ve sıkı para politikasının yarattığı yüksek faiz kıskacının sürmesi, ekim ayında çok sert bir “gerçeklik şoku” üretti. Yıllık enflasyon yüzde 30’un altına inse de hayat pahalılığının yapısal olarak kemikleşmesi, ekimde manşet endekste sert kırılmaya yol açtı.
Tüketicilerin mevcut dönemde hanenin maddi durumu algısı hızla kötüleşirken, geleceğe yönelik tasarruf yeteneğinin kaybolması ve genel ekonomiye güvensizlik; başta otomobil ve konut olmak üzere uzun vadeli tüm yatırım ve harcama iştahını bıçak gibi kesti.
