Mars gezegenine ait bir kayada, bugüne kadarki en çeşitli organik molekülleri tespit edildi. 21 karbon içeren molekülden yedisi ilk kez saptandı.
Yıllardır süren laboratuvar çalışmalarının sonuçları dün Nature Communications dergisinde yayınlandı.
Bilim insanları, bu organik moleküllerin biyolojik mi yoksa jeolojik süreçlerle mi oluştuğunu bilmiyor. Fakat keşif, Mars’ın yaşamı destekleyecek uygun kimyasal yapıya sahip olduğunu bir kez daha teyit etti.
Kaya neredeydi?
İngiliz fosil koleksiyoncusu ve paleontologun adını taşıyan ‘Mary Anning 3’ adlı kaya örneği, milyarlarca yıl önce göller ve akarsularla kaplı olan Sharp Dağı’nın bir bölümünde toplandı.
Bu vaha, gezegenin uzak geçmişinde defalarca suyla dolup kurudu. Sonunda bölgeyi kil mineralleriyle zenginleştirdi. Kil mineralleri, güneş sisteminin her yerinde bulunan ve karbon içeren yaşamın yapı taşı moleküllerini koruyor.
Yeni tanımlanan moleküller arasında azot heterosiklü de var. Bu moleküler yapının, genetik bilgi için kilit öneme sahip iki nükleik asit olan RNA ve DNA’nın öncüsü olduğu düşünülüyor.
Makalenin Florida Üniversitesi’nden baş yazarı Amy Williams şöyle diyor:
“Bu tespit oldukça önemli çünkü bu yapılar daha karmaşık azot içeren moleküllerin kimyasal öncüleri olabilir. Azot heterosiklleri daha önce Mars yüzeyinde hiç bulunmamış veya Mars meteoritlerinde doğrulanmamıştı.”
Bir diğer heyecan verici keşifse benzotiyofen molekülü. Karbon ve kükürt içeren bu molekül, birçok meteoritte bulunuyor. Bazı bilim insanları, bu meteoritler ve içlerindeki organik moleküllerin, erken güneş sisteminde prebiyotik kimyanın tohumlarını ektiğini düşünüyor.
Yeni çalışma Mars’ta geçen yıl keşfedilen en büyük organik moleküller dekan, undekan ve dodekan dahil uzun zincirli hidrokarbonlara dair bulguları tamamlıyor.
‘Mars’ın yaşam için uygun bir ortam sunmuş olma ihtimali bir daha arttı’
NASA’nın Güney Kaliforniya’daki Jet İtki Laboratuvarı’ndan proje bilimcisi Ashwin Vasavada sonuçları şöyle yorumladı:
“Bu, Curiosity ve ekibimizin en iyi performansının bir örneği. Bu bölgeyi tespit etmek, numuneyi almak ve muhteşem robotumuzla bu keşifleri yapmak için onlarca bilim insanı ve mühendisin emeği gerekti. Bu organik molekül koleksiyonu, Mars’ın uzak geçmişte yaşam için uygun bir ortam sunmuş olma ihtimalini bir kez daha artırıyor.”
Analiz nasıl yapıldı?
Bulgulara Curiosity’nin gövdesinde bulunan Mars’ta Örnek Analizi (SAM) adı verilen gelişmiş bir mini laboratuvarda ulaşıldı. Kaya önce robotik kolun ucundaki bir matkapla toz haline getiriliyor. Ardından SAM’e aktarılıyor. Daha sonra yüksek sıcaklıktaki bir fırın, malzemeyi ısıtıp gazları açığa çıkarıyor, laboratuvardaki aletlerse bunları analiz edip kayanın bileşimini ortaya koyuyor.
TMAH’ye maruz kalan ilk numune
SAM ayrıca numuneleri küçük bir çözücü kabına damlatarak ‘ıslak kimya’ işlemi de yapabiliyor. Bu sayede tanımlanması zor daha büyük moleküller parçalanabiliyor.
Cihazda bu türden birkaç kap bulunmasına rağmen yalnızca ikisi en değerli numuneler için ayrılmış güçlü bir çözelti (Tetrametilamonyum Hidroksit/TMAH) içeriyor.
Mary Anning 3 numunesi de TMAH’ye maruz kalan ilk numune.
Cihazın baş araştırmacısı ve çalışmanın yazarlarından Charles Malespin “Mars’ta bu tür kimyasal işlemleri ilk kez nasıl yapacağımızı bulmak bile başlı başına bir başarı. Artık biraz pratik yaptığımıza göre gelecekteki görevlerde benzer deneyler yapmaya hazırız” dedi.
Curiosity, eski yeraltı sularının oluşturduğu ağ benzeri kutu şeklindeki sırtları keşfederken yakın zamanda ikinci ve son TMAH kabını kullandı. Bilim insanları, buna dair sonuçlarıysa gelecekte hakemli bir dergide yayınlayacak.
