Fransa Merkez Bankası başkanı, hükümetin yükselen petrol fiyatları nedeniyle vatandaşa yapacağı olası akaryakıt yardımının kamu borcunu artıracağını söyledi: “Hiç paramız kalmadı.”
Brent petrol, ABD/İsrail-İran savaşı öncesi 70 dolar seviyesindeydi. 28 Şubat’ta savaşın başlamasıyla yükselişe geçmiş, geçen haftayı 88,89 dolardan kapatmıştı. 9 Mart’taysa varil başına 119,50 dolara kadar yükselmişti. ABD Başkanı Donald Trump’ın aynı gün (9 Mart) savaşın biteceği sinyalini vermesiyle petrol düşüşe geçmişti.
İran’ın bir askeri sözcüsü dün şöyle demişti: “ABD’nin, Siyonist rejimin veya ortaklarının çıkarına olacak şekilde, Hürmüz Boğazı’ndan tek bir litre petrolün bile geçmesine izin vermeyeceğiz. Petrolün varilinin 200 dolara çıkmasına hazır olun.”
Açıklamadan sonra gece İran, Ortadoğu genelindeki petrol tesisleri, tankerler ve limanlara saldırılarını artırdı. Saldırılar sonrası petrol, yeniden yükselişe geçerek 101,53 doları gördü. Fiyat an itibarıyla (12:50) 96,60 dolar.
Petrol piyasasındaki dalgalanmalar akaryakıta yansıyor. Şimdiye kadar benzin ve motorine çok sayıda zam geldi. Bazı ülkelerde buna karşı tedbir alındı. Türkiye de o ülkelerden.
5 Mart’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın kararıyla akaryakıtta geçici olarak eşel mobil sistemine geçildi. Bu sistemde akaryakıtta uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru nedeniyle yapılan fiyat artışları, Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) karşılanıyor. KDV’den de vazgeçiliyor.
Örneğin zammın 10 lira olması halinde bu tutarın sadece 2,5 lirası piyasa fiyatına yansıyor, geri kalan 7,5 liraysa vergiden karşılanıyor.
‘Fransızları cezalandırmak olur’
Fransa Merkez Bankası başkanının uyarısı, işte böylesi veya benzer olası bir yardıma karşı.
Muhalefet ve sendikaların yakıt kuponu, vergi indirimi ve fiyat sınırlaması önerilerine tepki gösteren başkan François Villeroy de Galhau şunu söyledi:
“Kırılganlığa karşı hükümetler, bazı tedbirler devreye koydu. Fransız hükümetinin de bu yönde adım atması ülkenin ekonomisinde olumsuz etkiler yaratır.
Kamu maliyesinin durumunun, hükümetin yeni sübvansiyonlar sağlamasına imkan vermiyor. Hiç paramız kalmadı.
Eğer bütçe açıklarını ve borçları daha da artırırsak bu durum uzun vadeli yani 10 yıl ve üzeri faizlerde artışa yol açacağı için bu, Fransızları cezalandırmak olacaktır. Enerji krizinin çözümü tek seferlik devlet yardımları değil enerji dönüşümüne yatırım yapmak.”
Kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılasına (GSYH) oranı yüzde 111,7 civarında seyreden Fransa, İtalya’yla, Avrupa Birliği’nde (AB) borç yükü en fazla ülkeler arasında.
Ayrıca kamu borcunu azaltmaya dönük bütçe tasarıları, hükümetle, muhalefet arasında başlıca uzlaşmazlık konularından.
Piyasaya rezervden petrol sürülecek
Öte yandan dün Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varille kurumun tarihindeki en yüksek miktarda stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda anlaştığını duyurmuştu.
ABD de küresel fiyatları düşürmek için piyasaya 172 milyon varil petrolü piyasaya sürmeyi planladığını açıklamıştı.
