Ağız ülseri veya aft olarak bilinen ağız yaralarına birçok besin neden oluyor. Peki buna karşı ne yapılmalı, ne zaman doktora gidilmeli?
Aft oldukça yaygın. Yaklaşık dört kişiden birinde görülüyor. Doktor Lucy Hooper “Bunların büyük çoğunluğu zararsızdır ve genellikle 7-10 gün içinde tamamen iyileşir” diyor.
BBC’nin haberine göre aft daha çabuk iyileşebilir, hatta tamamen önlenebilir. Bunun için doğru besinleri yemekten ve ağız hijyenine dikkat etmekten, ilaçlara ve bileşenlere dikkat etmeye kadar denenebilecek birçok şey var.
Aft neden oluşur?
Bu yuvarlak veya oval şekilli yaralar genellikle, yanlışlıkla ağzınızın içini ısırmak veya sürtünme gibi hafif travmalar nedeniyle oluşuyor.
Dr. Hooper genler, hormonal değişiklikler ve viral enfeksiyonların da rol oynayabileceğini, Crohn hastalığı ve çölyak hastalığı gibi otoimmün rahatsızlıkları olan hastaların veya kemoterapi görenlerin daha duyarlı olabileceğini söylüyor.
Ağız yaralarının İbuprofen gibi bazı günlük ilaçlarla bile bağlantısı olabiliyor. En yaygın nedeniyse stres.
Dr. Hooper stresin iltihaplanmaya neden olduğunu ve ‘vücutta iltihaplanma olduğunda, bunun ağızınızı etkileyebileceğini’ belirtiyor.
Beslenme afta neden olabilir mi?
Araştırmalar B12 vitamini, demir, folik asit ve çinko eksikliğinin ağız yarasının yaygın nedenleri olduğunu gösteriyor.
Dr. Hooper et, yumurta, deniz ürünleri ve süt ürünlerinden kaçınanların riski artırdığını söylüyor:
“Bu, vegan veya vejetaryen olarak harika bir beslenme düzeni uygulayamayacağınız anlamına gelmez ancak bazı (gıda) gruplarını beslenme düzeninizden çıkardığınızda, bu vitaminlerin tümünü aldığınızdan emin olmanız gerek.”
Dr. Hooper, vegan veya vejetaryen olarak riski azaltmak için şu tavsiyelerde bulunuyor:
- B12’yle zenginleştirilmiş bitki bazlı sütleri tercih edin.
- Çinko için bol miktarda nohut, fıstık ve kinoa tüketin.
- Folat kaynağı olarak koyu yeşil sebzeleri ve fasulyeleri yemeklerinize dahil edin.
- Ispanak gibi demir açısından zengin sebzeleri tüketin.
Ağız ülserine neden olan veya onu kötüleştiren yiyecek ve içecekler
Alkol, gazlı içecekler ve turunçgiller ağız ülserine iyi gelmiyor.
Dr. Hooper, asitli yiyecek ve içecekleri sık tüketmenin ağızdaki asit ve baz dengesini belirleyen pH düzeyini düşürdüğünü, bu nedenle de ağzın koruyucu tabakasını bozduğunu söylüyor.
Bu dokuyu ağız ülserine daha duyarlı hale getiren önemli koruyucu proteinler asitlerden zarar görüyor. Fakat daha az bilinen etkenler de var.
Dr. Hooper, “Çilek ve domates, insanların [asitlik] ile ilişkilendirmediği iki besin ancak ağız ülserlerini tetikleyebilirler” diyor.
Ayrıca baharatlı ve tuzlu yiyeceklerden kaçınılmasını öneriyor: “Bunlar ağız içini ve hassas mukozayı tahriş eder ve bu da aftı tetiklemek için yeterli olabilir.”
Dr. Hooper ağızda aft yarası varsa, yiyeceklerin dokusunu da dikkate almak gerektiğini belirtiyor: “Sert, gevrek veya keskin her şeyden kaçının. Gevrek bir somun ekmeği veya benzeri bir şeyi çiğnemeye çalışmak bile rahatsızlık verecektir.”
Hijyen önemli
Dr. Hooper’a göre, diş ipi kullanmak ve düzenli olarak diş hekimine gitmek de önemli.
Diş macununuzda, macunun köpürmesini ve temizlemesini sağlamak için sık kullanılan sodyum lauril sülfat (SLS) varsa, marka değiştirmeyi düşünebilirsiniz.
Bir araştırma SLS içermeyen diş macunlarının ağız ülserlerini ve ağrısını azalttığını ortaya koydu.
Sık yaşayanlar dikkat
Çoğu aft küçük. Fakat bir santimetreden büyük, iki haftadan fazla sürerse veya başka semptomlarla birlikte ortaya çıkarsa kontrol ettirmek en iyisi.
Herhangi bir vitamin veya mineral eksikliği var mı diye kontrol etmek için kan testi gerekebilir.
Dr. Hooper herhangi bir kişinin aftı bir veya iki kez yaşayabileceğine dikkat çekip bunu sık sık yaşayanları uyarıyor: “Şiddetli ağrı veya ateş, karın veya eklem ağrısı gibi diğer hastalık belirtileri eşlik ediyorsa, altında yatan nedenleri araştırmak gerek.”
