Avrupa Parlamentosu (AP), iltica başvuruları için ‘güvenli üçüncü ülke’ uygulaması ve ‘güvenli menşe ülkeler listesi’ oluşturulmasını kabul etti.
İnsan hakları örgütleri düzenlemeye tepkili.
İltica başvurularının daha hızlı değerlendirilmesi amacıyla yapılan düzenleme sonucu oluşturulacak liste, Avrupa Birliği’nde (AB) geçerli olacak.
Düzenleme 408 oyla kabul edilirken 184 milletvekili karşı oy kullandı, 60 milletvekili çekimser kaldı.
‘Güvenli’ üçüncü ülke
Eğer bir kişi AB’ye gelmeden önce geçtiği bir ülkede (örneğin Türkiye, Tunus veya Arnavutluk gibi) hayati tehlike altında değilse o kişiye “Buraya gelmene gerek yoktu, sığınma başvurunu o ülkede yapmalıydın” diyebilecek.
Yani AB, başvurucuyu ‘güvenli’ kabul ettiği üçüncü ülkeye gönderebilecek.
‘Güvenli’ menşe ülke
Bu başvurucunun vatandaşı olduğu ülkeyle ilgili bir sınıflandırma. Eğer ülke bu listedeyse AB orada zulüm, işkence veya çatışma olmadığını varsayıyor. Yani başvuru ‘baştan haksız’ kabul edilip hızlıca sonuçlandırılacak.
Anadolu Ajansı’nın haberine göre listeyle Bangladeş, Kolombiya, Mısır, Kosova, Hindistan, Fas ve Tunus vatandaşlarının iltica başvurularının daha hızlı incelenmesi öngörülüyor.
Bu ülke vatandaşlarından, geri gönderilmeleri halinde zulüm ya da ciddi zarar riski bulunduğunu kanıtlamaları istenecek.
Aday ülkeler de ‘güvenli menşe ülke’
Düzenleme AB’ye aday ülkelerin de ‘güvenli menşe ülke’ sayılmasını öngörüyor.
Fakat silahlı çatışma, yüksek iltica kabul oranı veya temel hakları etkileyen yaptırımlar gibi durumlarda bu değerlendirme askıya alınabilecek.
Milletvekilleri üye devletlerin belirli koşulların sağlanması halinde iltica başvurularını ‘güvenli üçüncü ülke’ kavramı kapsamında değerlendirebilmesine olanak tanıyan düzenlemeyi de onayladı.
Burada koşullarsa şöyle:
- Başvuru ülkeyle aile bağı, önceki ikamet veya kültürel-dilsel bağlantı gibi ilişkileri varsa incelenecek
- Başvuru AB’ye gelirken ülkeden geçmişse incelenecek
Eleştirilerin hedefinde
İnsan hakları örgütleri ‘güvenli menşe ülke’ ve ‘güvenli üçüncü ülke’ uygulamalarının bireysel iltica başvurularının adil incelenmesini zorlaştırabileceğini ve koruma ihtiyacı olan kişilerin geri gönderilme riskini artırabileceğini savunuyor.
Eleştiriler özellikle listede yer alması planlanan bazı ülkelerde insan hakları ve hukukun üstünlüğüne ilişkin sorunların devam ettiği yönünde yoğunlaşıyor.
Düzenlemeyi destekleyenlerse yeni kuralların iltica sisteminin işleyişini hızlandırmayı ve üye devletler üzerindeki göç baskısını azaltmayı hedeflediğini belirtiyor.
Düzenlemelerin yürürlüğe girebilmesi için AB Konseyi’nin resmi onayı gerekiyor.
