Türkiye Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği (AİD), farklı yiyeceklerden oluşan yılbaşı sofralarının gıda alerjisi olanlar için ciddi ve hayati riskler barındırabileceği uyarısında bulundu.
Dernek, özellikle gizli alerjen ve çapraz temas riskinin ölüme yol açabilen anafilaksiye yol açabileceğini hazırlattı.
AİD Başkanı Prof. Dr. Ümit Murat Şahiner son yıllarda hem çocuklar hem de yetişkinlerde besin alerjilerinde belirgin bir artış yaşandığını söyledi.
Yılbaşı sofraları ise içerik çeşitliliği nedeniyle daha fazla risk taşıyor.
En sık karşılaşılan alerjenler arasında süt ve süt ürünleri, yumurta, ceviz, antepfıstığı, kaju, fındık, badem gibi sert kabuklu ağaç yemişleri ve yerfıstığı, susam, buğday, balık ve kabuklu deniz ürünleri yer alıyor.
Yılbaşı gibi özel günlerde hazırlanan karma ve zengin menülerde bu alerjenlerin fark edilmeden tüketilmesi neredeyse olanaksız.
Şahiner yılbaşı sofralarında sık kullanılan soslar, tatlılar, mezeler ve hazır ürünlerde gizli alerjenler bulunabildiğini belirtti:
“Sofraların çok çeşitli olması nedeniyle içerikler birbirine karışabiliyor ve bu durum anafilaksi riskini ciddi şekilde artırıyor. Hastalara reçete edilen ve kullanımı kolay olan adrenalin oto-enjektörlerin böyle durumlarda ilk dakikalarda kullanılması hayat kurtarıcı olabiliyor.”
Ortak tabak ve servis kaşıklarıyla da alerjenler alınabilir
Ortak tabaklar, aynı servis kaşığının farklı yemeklerde kullanılması ve mutfakta gıdaların birbirine temas etmesinin de önemli bir tehlike oluşturduğunu vurgulayan Prof. Dr. Şahiner, “Gıdanın içeriğinde alerjen olmasa bile hazırlık veya servis sırasında başka bir gıdayla temas etmesi ciddi alerjik reaksiyonlara yol açabiliyor” dedi.
Alerjinin en ağır formu anafilaksi. Hızlı gelişen anafilaksi yaşamı tehdit eder. Ciltte yaygın kızarıklık ve kaşıntı, dudak-dil-boğaz şişliği, nefes darlığı, baş dönmesi ve ani tansiyon düşüklüğünün önemli belirtiler. Bu tablo geliştiğinde zaman kaybedilmeden müdahale edilmesi gerekiyor.
Anafilakside zamanla yarışıldığını söleyen Şahiner, şöyle devam etti: “Geciken her dakika hayati riski artırır. Bu nedenle ilk dakikalarda yapılacak doğru müdahale büyük önem taşır.
Besin alerjisi ve anafilaksi öyküsü olan, risk grubundaki bireylerin her zaman yanlarında adrenalin oto-enjektör bulundurması ve anafilaksi durumunda hızlı şekilde kullanmaları en kritik acil müdahale.”
Toplu tüketim yerleri alerjeni bildirmek zorunda
Öte yandan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği kapsamında toplu tüketim yerlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren alerjen bilgisinin son tüketiciye sunulması zorunlu hale getirildi.
Toplu tüketim yeri, gıdanın tüketime hazır hale getirildiği ve tüketilmek üzere son tüketiciye sunulduğu; mobil araçlar veya sabit veya hareketli tezgahlar da dahil olmak üzere hazır yemek hizmeti veren restoranlar, kantinler, okullar ve hastaneler gibi işletmeler olarak tanımlanıyor.
