ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının satmayı ciddi şekilde değerlendirdiklerini belirterek “Onlar, bunu asla İsrail’e karşı kullanmayacak, söz veriyorum” dedi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yla Florida’da görüşen Trump ardından ortak basın toplantısı düzenledi. Toplantının konusu Ortadoğu’daki son gelişmeler ve Türkiye’ydi.
‘Bibi ile Erdoğan arasında bir sorun çıkmayacak’
ABD başkanına, Türkiye ile İsrail arasında bir çatışma olasılığı olup olmadığı soruldu. Trump’ın yanıtı şöyle oldu:
“Cumhurbaşkanı (Tayyip) Erdoğan’ı çok iyi tanıyorum, kendisi benim çok iyi bir dostum. Ona saygı duyuyorum. Bibi (Netanyahu) de ona saygı duyuyor. Aralarında bir sorun çıkmayacak. Bir sorun yaşamayacağız.”
Trump, Türkiye’ye F-35 satışını ciddi şekilde değerlendiriyormuş
ABD başkanı, Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının satılması konusunda ne düşündüğü konusunda şunu dedi: “Bunu çok ciddi şekilde değerlendiriyoruz. Onlar bunu asla İsrail’e karşı kullanmayacak, söz veriyorum.”
F-35, şimdiye kadar yapılmış en gelişmiş savaş uçaklarından biri ve Ortadoğu’da bu uçağı kullanan tek ülke İsrail. ABD yasaları, İsrail’e bölgede ‘nitelikli askeri üstünlük’ (qualitative military edge) sağlamayı garanti ediyor.
25 Eylül’de Erdoğan’la Trump’ın Beyaz Saray’daki görüşmesinde gündemdeki ana konulardan biri ABD’nin Türkiye’ye F-35 satışıydı.
Görüşmenin ertesi haftası Meclis’in açılış resepsiyonunda bir gazetecinin sorusunu yanıtlayan Erdoğan, “Biz onlara dedik ki, ‘Parayı verdik, siz F-35’leri vermediniz…’ Bu kadar. Şimdi takibini yapıyoruz” demişti.
Netanyahu’ysa daha önce ABD’nin Türkiye’ye F-35 savaş uçağı vereceğine ‘inanmadığını’ söylemişti. Bu açıklama, ABD’nin, Suudi Arabistan’a F-35’lerin yanı sıra 300 tankın satışını 19 Kasım’da onaylamasının ardından gelmişti.
‘Erdoğan övgüyü hak ediyor, Bibi de buna katılıyor’
Erdoğan’ın Suriye’deki siyasi dönüşüm sürecinde önemli bir rol oynadığını belirten Trump şöyle devam etti: “Suriye’nin çok kötü bir lideri olan (Beşar Esad’ı) ortadan kaldırmada büyük yardımda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan’dı, bunu unutmayın. Bunun için hiçbir zaman övgü istemedi ama gerçekten övgüyü hak ediyor. Bibi de buna katılıyor.”
‘Suriye konusunda Bibi’yle ortak anlayıştayız’
Netanyahu’yla İsrail-Suriye ilişkileri konusunda geniş bir değerlendirmeler yaptıklarını dile getiren Trump bunla ilgili şöyle konuştu:
“Suriye’nin yeni cumhurbaşkanına (Ahmed Şara) saygı duyuyorum, kendisi güçlü biri. Suriye’nin şu anda ihtiyacı olan da bu. İsrail’in onunla iyi geçinmesini umuyorum.
O, Suriye’de şu ana kadar çok iyi bir iş çıkardı ve terör örgütü IŞİD’le mücadelede önemli adımlar attı. Ona güveniyorum.
İsrail, Suriye’yle iyi geçinmek için elinden geleni yapacak. Suriye konusunda Bibi’yle ortak bir anlayışa sahibiz.”
‘İsrail ateşkese yüzde 100 uygun davranıyor’
Trump, Gazze’deki ateşkese İsrail’in yüzde 100 uyduğunu öne sürdü: “İsrail’in yaptıkları konusunda endişeli değilim. Onların planı yerine getirdikleri konusunda endişeli değilim. İsrail, bu plana yüzde 100 uygun davranıyor.”
İsrail’le işgal altındaki Batı Şeria ve oradaki yerleşimciler konusunu da ele aldıklarını kaydeden Trump, “Batı Şeria konusunda uzun süredir bir tartışma yürütüyoruz. Batı Şeria konusunda yüzde 100 anlaşmaya vardığımızı söyleyemem ama bu konuda bir sonuca varacağız” dedi.
ABD başkanı son olarak kendisine ‘İsrail Barış Ödülü’ verdiği için Netanyahu’ya teşekkür etti.
Netanyahu’dan Suriye açıklaması
Netanyahu’ysa özetle şunları söyledi:
“Bizim çıkarımız, Suriye ile barışçıl bir sınıra sahip olmak. Bu sınırın hemen yanındaki (Suriye tarafındaki) sınır bölgesinin güvenli olduğundan emin olmak istiyoruz.
(Bölgedeki) Dürzi dostlarımızın da güvenliğini sağlamak istiyoruz. Bu arada, sadece Dürzilerin değil, diğer azınlıkların, özellikle de Hristiyanların Suriye’de ve Orta Doğu’nun tamamında ve Nijerya’da korunması gerektiğini düşünüyorum.”
İsrail başbakanı, Filistin yönetimini gelecekte Gazze’nin yönetiminde görüp görmediğine ilişkin sorusunuysa şöyle yanıtladı:
“Başkan Trump’ın, sürece dahil olabilmeleri için Filistin yönetiminde görmek istediği reformun şartlarını net bir şekilde ortaya koyduğunu düşünüyorum. Bence (Trump) göstermelik değil gerçek reform görmek istediğini çok açıkça belirtti.”
