Kasım ayında tüm dünyada alışveriş çılgınlığı yine doruk yaptı. ‘Efsane Kasım’, ‘Şahane Cuma’ ya da dünyadaki adlandırılması ile ‘Black Friday-Kara Cuma’ kapitalist sistemin alışveriş ayinidir aynı zamanda.
Ekonomik veriler, bu kitlesel histerinin boyutlarını gözler önüne seriyor. Adobe Analytics verilerine göre, sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde 2023 yılı Kara Cuma gününde çevrim içi harcamalar 9.8 milyar dolar seviyesine ulaşarak rekor kırdı.
Bir de tabii Türkiye gibi Siyasal İslam’ın etkisinin yoğun olarak hissedildiği ülkelerde cumanın kutsallığına atfedilen anlamlar nedeniyle bu ‘Kara Cuma’dan rahatsız olma hali var.
Sonuçta kutsal güne ‘kara gün’ denmesi ‘münasebetsiziliği’, AVM’lerin ve e-ticaret devlerinin kampanyalarını ‘Efsane Cuma’, ‘Muhteşem Cuma’ veya ‘Şahane Cuma’ olarak yeniden adlandırılmasıyla tatlıya bağlanır.
Siyasal İslamcının itirazı zaten eylemin içeriğine (tüketim çılgınlığına) değil, etiketine yöneliktir. İslam teolojisindeki temel yasaklardan biri olan “İsraf”, tam da bu alışveriş günlerinde zirve yaparken, muhafazakâr söylem, israfın kendisine değil, israfın yapıldığı günün adına odaklanır.
Böylece, ‘Efsane Cuma’ söylemiyle, muhafazakar kitleyi küresel kapitalist pazara entegre etmenin ‘helal’ görünümlü bir yolu da açılmış olur. Yani Siyasal İslam, kapitalizmin yarattığı adaletsizliği, sömürüyü, ekolojik tahribatı eleştirmek yerine, onu yerel ve dini motiflerle süsleyerek meşrulaştırır.
