Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD’li yetkililerle Moskova’da yapacağı görüşme öncesi Ukrayna’dan toprak taleplerini yineledi.
Putin uzun zamandır Ukrayna’da işgalle ele geçirdiği toprakların ‘Rus toprağı’ olarak tanınması için bastırıyor.
Bunlar arasında Rusya’nın 2014’te yasadışı olarak ilhak ettiği Kırım yarımadası ve şu anda büyük bölümü işgal altında olan, Luhansk ve Donetsk’ten oluşan Donbas da yer alıyor.
Kiev, Donbas’ın halen elinde tuttuğu kısımlarını Rusya’ya bırakmayı reddediyor.
Kırgızistan ziyareti sırasında gazetecilere konuşan Putin, “Geri çekilmezlerse, bunu silah zoruyla başaracağız” dedi.
Donald Trump yönetimi, 28 maddelik ‘barış planı’ hazırlamış, öneri Kiev’e sunulmuştu. Plan için bir ABD heyeti, 23 Kasım’da İsviçre’de Ukrayna heyetiyle görüşmüştü.
Trump, ‘Rusya-Ukrayna barışı süreci’nde ilerleme kaydettiklerini fakat sonucu görmek için hala erken olduğunu söylemişti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ysa, Ukrayna’yla şimdiye kadarki ‘en verimli görüşmeyi’ yaptıklarını belirtmişti.
ABD başkanı, orijinal planda ‘her iki tarafın katkılarıyla, ince ayarlarla’ revizyona gidildiğini açıklamıştı. Fakat planın, Ukrayna için güvenlik garantilerinin yanı sıra Moskova ile Kiev arasındaki en büyük anlaşmazlık noktası olan işgal altındaki topraklar konusuna değinmediği belirtiliyor.
BBC’nin haberine perşembe konuşan Putin, yeni taslak planın Rusya’ya gösterildiğini ve bunun ‘savaşı sona erdirmek için gelecekte yapılacak bir anlaşmanın temeli olabileceğini’ söyledi.
Rus lider bununla birlikte, bazı noktaların tartışılması gerektiğini kaydetti.
Putin, Kırım ve Donbas’ın yasal olarak olmasa da fiilen Rusya’nın kontrolünde olduğunun kabul edilmesi ihtimali sorulduğundaysa “Amerikalı mevkidaşlarımızla yaptığımız görüşmelerin konusu bu” yanıtını verdi.
Avrupalı liderlerin Rusya’nın önümüzdeki on yıllar içinde Avrupa kıtasına saldırabileceği yönündeki uyarılarını da reddeden Putin, “Bu bize gerçekten gülünç geliyor” dedi.
ABD heyeti Moskova’ya gidiyor
Rus lideri ayrıca ‘barış planı’nı konuşmak için Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un da olduğu bir ABD heyetinin önümüzdeki haftanın ilk yarısında Moskova’da olabileceğini doğruladı.
Trump, Witkoff’a Moskova’da damadı Jared Kushner’in de eşlik edebileceğini söylemişti.
Avrupalılar temkinli
Öte yandan Avrupalı liderler, Beyaz Saray’ın aksine neredeyse dört yıldır süren savaşın ardından bir barış anlaşmasına varılacağına şüpheyle yaklaşıyor.
Cenevre’deki görüşmede Ukrayna ve Avrupalı yetkililer, Trump’ın ‘barış planı taslağı’ üzerinde bazı değişiklikler yaptı.
Britanya, Fransa ve Almanya’nın kaleme aldığı belirtilen yeni taslakta, Rusya’nın elindeki toprakların tanınması reddediliyor, Ukrayna ordusu genişliyor ve ülkenin NATO’ya katılmasına açık kapı bırakılıyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, bu değişiklikleri memnuniyetle karşıladığını söyledi.
Barış planı’nın son hali
Öte yandan basına yansıyan haberlere göre planın son hali şöyle:
- Ukrayna ordusu 800 bin personelle sınırlandırılacak. İlk teklifte bu 600 bindi.
- Ukrayna NATO ülkelerinin tamamı onay verirse üye olabilecek. Şu anda tüm ülkeler bunu desteklemiyor. Planın ilk halinde Kiev için NATO üyeliği bir seçenek olmaktan çıkarılacaktı.
- NATO Ukrayna’da ‘kalıcı’ asker bulundurmayacak. İlk taslakta Ukrayna’da hiçbir NATO askeri bulunamayacağı yer alıyordu.
- ABD, Rusya’nın saldırı ihtimaline karşı NATO’nun beşinci maddesine benzer bir güvenceyi Ukrayna’ya verebilecek. Bu, Ukrayna’ya yapılan saldırıların tüm NATO’ya yapılmış kabul edileceği anlamına geliyor. İlk taslakta böyle bir güvence yoktu.
- Ukrayna kaybettiği toprakları askeri yollarla almamayı vadedecek. Bunun yerine müzakerelerle geri almayı deneyecek. İlk taslakta Kırım, Luhansk ve Donetsk bölgelerinin ‘defakto Rus toprağı’ olarak kabul edilmesi yer alıyordu.
