Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Richard Thaler “Online yatırım platformları insanları kısa vadeli düşünmeye zorluyor” dedi.
Chicago Üniversitesi profesörü Thaler, insanların ekonomik kararlarda her zaman rasyonel davranmadığını gösteren araştırmalarıyla tanınıyor. Ekonomist aynı zamanda davranışsal ekonominin kurucularından biri.
‘The Winner’s Curse: Behavioral Economics Anomalies, Then And Now (Kazananın Laneti: Davranışsal Ekonomi Anomalileri, Dün ve Bugün)’ adlı yeni kitabıyla Thaler, klasik iktisat anlayışına dayalı ekonomik teorileri sarsan bulgularını yeniden ele alıyor.
Britanya’nın başkenti Londra’da basının karşısına çıkan 80 yaşındaki akademisyen kısa vadeli yatırım eğiliminin tehlikeli olduğuna vurgulayarak şöyle konuştu:
“Online yatırım platformları insanları kısa vadeli düşünmeye zorluyor. Warren Buffett uzun vadeli yatırımın simgesiydi, ama insanlar şimdi haftalık opsiyonlara yatırım yapıyor. Bu doğru olamaz.”
‘Değişim mevcut sistemin izin verdiği kadar olur’
“İklim krizi hala ortada, küresel ekonomi için büyük bir tehdit ve şimdi yeni bir tehdit daha var; Trump. ABD müttefiklerine düşman gibi davranmaya başlarsa, bu gerçekten çok kötü olur” diyen Thaler gelir adaletsizliği konusundaki endişelerini şöyle anlattı:
* Diyelim ki elimizde zenginlerden alıp yoksullara verebileceğimiz bir vida var. Eğer o vidayı sonuna kadar çevirirsek, ekonomi teorisi der ki büyüme çöker, kimse çalışmak istemez ama dürüst olalım, şu anda o noktadan çok uzağız. Artık trilyonerlerimiz var.
* Soru şu; o vidayı ne kadar çevirebiliriz ve nasıl? Sorun şu ki en çok kaybedecek olanlar en güçlü olanlar. Eğer hala bir demokrasimiz varsa ki şu anda ABD’de bu tartışılıyor, değişim ancak mevcut sistemin izin verdiği kadar olur.
‘Mamdani belki otobüsleri ücretsiz yapabilir ama hepsi bu’
5 Kasım’daki seçimlerde 34 yaşındaki Demokrat aday Zohran Mamdani, New York’un ilk Müslüman belediye başkanı olmuş. Mamdani kendini sosyalist olarak tarif ediyordu.
Thaler Mamdani’yle ilgili şöyle konuştu:
“New York’ta kendini sosyalist olarak tanımlayan bir belediye başkanı seçtik ama yakında o da anlayacak ki o vidayı gerçekten çeviremeyecek. Belki otobüsleri ücretsiz yapabilir ama hepsi bu.
Bana sorarsanız, o vidayı ne kadar çevirmek isterdim bilmiyorum. Nasıl yapılırdı, onu da bilmiyorum.”
Thaler, klasik ekonominin ‘insanlar rasyoneldir’ varsayımının artık yerini daha gerçekçi modellere bıraktığını belirterek, şöyle devam etti:
* Küresel ekonomide en dikkat çekici anomaliler büyük veriden kaynaklanıyor. Bunları tespit etmek için henüz yapay zekaya ihtiyacımız yok. Ancak kitabın sonunda bence bir sonraki büyük sınırdan bahsediyoruz, o da şu; insanların maksimuma çıkarmaya çalıştığı modelleri kullanmaya devam ediyorsak, bunu problemin ne kadar zor olduğuna göre nitelendirmemiz gerekiyor.
* Çünkü çok zor problemler için ‘maksimizasyon’ kötü bir modeldir, kolay bir problem içinse basittir. Bu yüzden kitabın sonunda sorduğumuz soru şu: “Bir problemin ne kadar zor olduğunu ölçebileceğimiz bir ölçüt oluşturabilir miyiz?” Ancak bunun da kendisi çok büyük bir problem. Şu anda ilginç araştırmaların çoğu da bu konuda yapılıyor.
