İsrail cuma (13 Haziran) İran’da en az 100 noktaya saldırarak nükleer tesisleri ve füze sahalarını hedef almış, üst düzey komutanları ve bilim adamlarını öldürmüştü. Bu saldırı İsrail-İran çatışmasını yeniden alevlendirdirerek daha tehlikeli bir bölgesel savaşa dair endişeleri artırdı.
Çatışmaların beşinci gününde iki ülkede de yerleşim yerleri saldırı altında. Pazartesi itibarıyla İran sağlık bakanlığı 224 kişinin öldürüldüğünü ve en az 1400 kişinin yaralandığını bildirdi; İsrail kaynaklarıysa en az 24 sivilin öldürüldüğünü ve yaklaşık 600 kişinin yaralandığını açıkladı.
Pazartesi gecesi İsrail ordusu, bir haber spikeri canlı yayında konuşurken başkent Tahran’daki İran devlet televizyonu merkezine saldırdı, yayın binasının yandığı görüldü.
The Guardian çatışmada hedef alınan nükleer tesisleri, yerleşim yerlerini ve askeri tesisleri derledi.
İsrail nereye saldırdı?
Nükleer tesisler
İsrail, İran’ın en büyük uranyum zenginleştirme tesisi Natanz ve yüksek düzeyde korunan yeraltı uranyum zenginleştirme tesisi Fordo’ya saldırdı.
Cuma Natanz’daki patlamanın ardından tesisten alevler ve siyah dumanlar yükseldiği görüldü:
Uydu görüntülerinde tesise güç sağlayan elektrik trafo merkezinin ve yüzlerce santrifüjün olduğu yakıt zenginleştirme tesisinin hasar aldığı görüldü. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), pazartesi, tesisin yeraltı bölümünde ‘saldırıya dair belirti olmadığını’ söyledi.
UAEA’nın bildirdiğine göre pazartesi İsfahan’da dört bina hasar gördü.
Bir dağın derinliklerinde yüksek düzeyde korunan Fordo Nükleer Tesisi hiç zarar görmedi. İran’ın en büyük nükleer tesislerinden Fordo’daki ekipmanlar derinlere gömülü olduğundan İsrail, tesise saldırmak için 14 tonluk ‘sığınak delici bombalar’a ihtiyaç duyuyor. Fakat gerekli silahlara sahip olmadığından özellikle bu bombalara erişebilmek için ABD’nin savaşa doğrudan dahil olmasını istiyor.
Fordo’nun 2009’da gizliden gizliye inşa edildiği ortaya çıkınca İran’ın nükleer emelleri konusundaki uluslararası endişeler artmıştı.
Askeri tesisler
İsrail, İran stokunun üçte birine denk düşen tam 120 karadan karaya füze fırlatıcısını imha ettiğini iddia ediyor. Ayrıca pazartesi İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ’’İsrail Hava Kuvvetleri Tahran semalarında hakimiyet kurdu, Tahran’ı boşaltın’’ dedi. İsrail füze geliştirme ve üretim tesislerini de vurdu fakat iddialar hala doğrulanmadı.
Ayrıca Bid Kaneh, Kermanshah ve Parchin’deki askeri üslere ve Meşhed, Mehrabad ve Tebriz’deki havalimanlarına da saldırdığı bildirildi.
Enerji tesisleri
İsrail dünyanın en büyük doğal gaz sahası Güney Pars’taki gaz işleme tesisleri, başkent Tahran’ın güneyinde bulunan Rey kentindeki depolama tankları ve başkentin kuzeyindeki Şahran’da bir yakıt deposu dahil olmak üzere birçok enerji tesisini vurdu.
Pazar Şahran’daki depodan devasa ateş topları yükseldiği görüldü.
Tahran’a saldırılar
İsrail cumadan beri İran’ın başkentini bombalıyor. Öyle ki yalnızca cumartesi İran savunma bakanlığı dahil olmak üzere şehirdeki 80 noktayı hedef aldığını bildirdi.
Ayrıca İranlı komutanların yaşadığı yerleşkeler dahil birçok konut vuruldu ve en az 20 üst düzey komutan öldürüldü. İsrail ordusu, bugün, ‘İran’ın savaştaki en kıdemli komutanı’ saydığı Ali Şadmani’yi öldürdüğünü öne sürdü.
Cuma günkü saldırıların ardından yüksek bir binanın yandığı ve insanların sokağa döküldüğü görüldü.
İran nereye saldırdı?
İran misilleme saldırısında başkent Tel Aviv’de yer alan İsrail savunma karargahının çevresindeki bir alışveriş merkezini ve konut binasını vurdu.
Fakat İran’ın başkente fırlattığı yüzlerce balistik füzenin birçoğu İsrail savunma sistemlerince püskürtüldü. NBC News’ün haberine göre ABD gemileri İran füzelerine karşı savunma amaçlı kullanılıyor.
İsrail İran’ın fırlattığı 200’ü aşkın füzenin sonucunda 13 kişinin öldüğünü ve 380 kişinin yaralandığını açıkladı.
Bugünse İran Devrim Muhafızları Ordusu, İsrail’in başkenti Tel Aviv’deki Mossad karargahını ve Askeri İstihbarat Müdürlüğü’nü vurduğunu duyurdu: ”Ultra gelişmiş savunmaya rağmen operasyon başarılı, merkez şu an yanıyor.”
Pazar sabahı başkente yakın Bat Yam kentine düzenlenen füze saldırısında en az altı kişi öldü ve onlarca kişi yaralandı. Hasar gören binalar şöyle görüntülendi:
Kamera ve drone görüntülerinde İran’ın pazartesi attığı füzelerin başkentin doğusundaki Petah Tikva kentinde yer alan konutlara isabet ettiği görülüyor.
İsrail’de bilgi paylaşımındaki kısıtlamalar nedeniyle stratejik noktaların ne ölçüde hasar gördüğünü bilmek zor. İsrail daha önce İran’ın füze saldırılarının etkisini küçümsemişti.
