Antik Mısır dönemine ait bir mumyada ilk kez halk arasında ‘kara ölüm’ veya ‘kara veba’ diye bilinen ‘hıyarcıklı veba’ izlerine rastlandı. Böylece hastalığın Avrasya dışındaki en eski örneği tespit edildi.
Temsili. Fotoğraf: Wikimedia Commons
Vebanın en yaygın türlerinden olan ‘hıyarcıklı’ diğer adıyla ‘bubonik’ vebaya ‘Yersinia pestis’ denen bir bakteri yol açıyor.
Avrupa’da 14’üncü yüzyılda milyonlarca kişinin ölümüne neden olan hastalık, genellikle kemirgenlerin üzerinde gezinen pirelerden bulaşıyor.
Lenf düğümlerinin şişmesine neden olan bakterinin başlıca semptomları arasında yüksek ateş, titreme ve nöbet var.
Önceden hıyarcıklı vebanın Avrasya dışında ne kadar eskiye dayandığı bilinmiyordu.
2004’te Nil Nehri yakınlarında binlerce yıl öncesine ait pire fosilleri bulunmuştu. Daha sonra Antik Mısır dönemine ait kayıtlarda, veba semptomlarına benzeyen bir hastalığın anlatıldığı fark edilmişti. Bu veba türünün pireler aracılığıyla yayılmasından dolayı hastalığın burada da görüldüğü tahmin ediliyordu.
Ancak araştırmacılar teorilerini destekleyecek güçlü bir kanıt bulamamıştı. İtalya’daki Mısır Müzesi’nde tutulan bir mumyayı inceleyen bilim insanları aradıkları kanıtı burada buldu.
Bulgularını ağustosta Avrupa Paleopatoloji Derneği Toplantısı’nda paylaşan ekip, mumyanın yaklaşık 3 bin 300 yıllık olduğunu tespit etti.
Independent‘ın aktardığına göre Antik Mısır’ın Yeni Krallık devrinin ilk dönemine ait mumyanın kemik dokusunda ve bağırsağında Y. pestis DNA’sına rastlandı. Bu nedenle hastanın, hastalığın ileri bir evresinde hayatını kaybettiğini düşünüldü.
Araştırmacılar çalışma hakkında “Bu, Avrasya dışında bildirilen ilk tarih öncesi Y. pestis genomu ve Antik Mısır’da vebanın varlığına dair moleküler kanıtı sunuyor” dedi.
Öte yandan bilim insanları hastalığın bölgede ne kadar yaygın olduğunu bilmiyor ve bunun tespiti için daha fazla araştırma yapılması gerektiğini söylüyorlar.
