MESUDE DEMİR
Türkiye Noterler Birliği tarafından 10 yıl önce yayınlanan ve görme engellilerin işlemleri için iki tanık bulundurma zorunluluğu getiren genelgesi Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından iptal edildi.
Başvuruyu gözleri görmeyen avukat Müjgan Bilgen Özen yapmıştı.
Gözleri görmeyenler imzalarını geçerli saymayarak iki şahit huzurunda işlem yapmakta ısrarcı olan Türkiye Noterler Birliği ile sürdürdükleri mücadeleden sonuç aldı.
Yasal olarak körlerin noterlikte şahitsiz işlem yapmaları mümkün. Ancak eğer kendileri isterlerse iki şahit huzurunda işlem yapabilirler. Buna rağmen Türkiye Noterler Birliği, kendi kanununa aykırı genelgeyi 2014’de çıkardı. Genelgeyle körlere neredeyse tüm işlemler için iki şahit bulundurma zorunluluğu getirmişti. Günümüz teknolojisinin herhangi bir belgeyi kimsenin yardımı olmadan okuma ve inceleme olanağı verdiğini belirten körler, tanık bulundurma zorunluluğunun eşitlik, erişebilirlik, yasa önünde eşit tanınma, adalete erişim ilkelerine açıkça aykırı olduğunu yıllardır anlatmaya çalışıyor.
Genelge eşitliğe, erişebilirliğe aykırı
Engelli Hakları Komitesi’nin dava konusu düzenlemeyi eleştirmesi, Aile ve Sosyal Hizmetler ile Adalet Bakanlıklarının körlerin lehine olumlu görüşleri birliğin inadını kırmada etkili olmadı. Kaldı ki günümüz teknolojisinin görme engellilere herhangi bir belgeyi kimsenin yardımı olmadan okuma ve inceleme olanağı veriyor. Özetle düzenleme eşitlik, erişebilirlik, yasa önünde eşit tanınma, adalete erişim ilkelerine açıkça aykırıydı.
Öte yandan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, bir notere bu yanlış uygulama nedeniyle para cezası da vermişti. Körler başka davalar da açmış, toplantılar ve eylemlerle seslerini duyurmaya çalışmıştı.
Davalardan birini de Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığında 20 yıldır avukatlık yapan, gözleri görmeyen Müjgan Bilgen Özen açtı. Engelli Evrensel Hukukçular Derneğinin yönetim kurulu üyesi de olan Özen’in davasında farklı dernekler de müdahil oldu. Devletin birçok kademesinde tanık bulundurma zorunluluğu olmadan imza atarak bakanlığı temsil ettiğini belirten Özen, dava dilekçesinde noterlikte iki tanıkla işlem yapmaya zorlanmasının kabul edilir olmadığını söyledi.
Seçim körlere bırakıldı
Danıştay, dava konusu genelge düzenlemesini, okuma yazma bilen ve imza atabilen görme engelliler noterlik işlemi yaparken iki tanık bulundurmalarını zorunlu tutacak nitelikte sonuç doğurması sebebiyle Noterlik Kanununa ve hukuka aykırı olduğu sonucuna vardı. Böylece, 21/03/2014 tarih ve 2 sayılı genelgenin ilgili düzenlemesi iptal edildi.
Davaya müdahil olanlardan Engelsiz Erişim Derneği’nin Başkanı Nurşen Sunar Korkmaz Danıştay kararını şöyle değerlendirdi: “Bu kararla okuryazar körlere dayatılan iki tanık uygulaması kesin olarak kaldırıldı. Zaten yasada yoktu. Türkiye Noterler Birliği genelgeyi yasaya aykırı çıkarmıştı. Genelgenin iptaliyle okuryazar körler eğer isterlerse iki şahit yine bulunduracaklar ancak istemezlerse tek başlarına işlem yapabilecekler. Körlerin beyanı esas sayılacak.”
