MESUDE DEMİR
Milli Kadın Voleybol Takımı oyuncularının Milletler Ligi maçları için uçağın ekonomi sınıfında 13 saat ABD’ye yolculuk yapmasına bir tepki de halk sağlığı uzmanı Prof. Dr. Çağatay Güler’den de geldi. Güler bu yolculuğun sporcularda, fiziksel rahatsızlığa, zihinsel strese ve performansın düşmesine neden olabileceğini söyledi.
“Ekonomi sınıfında uçmak zorunda kalmalarına gerçekten çok şaşırdım” diyen Güler, şöyle devam etti: “Bu şaşkınlığımın popüler bir tepki olmadığının anlaşılması için hayatımda hiç yapmadığım bir şey yapıp hekim, halk sağlığı uzmanı, halk sağlığı doktoru, fizyolog, çevre sağlığı uzmanı ve yıllarca ergonomi dersi vermiş bir hoca olarak isyan ettiğimi belirterek başlamamın hoş görülmesini diliyorum.”
Uzun süre ekonomi sınıfında uçmanın voleybol, futbol ve diğer takım temelli etkinliklere katılacak oyuncular üzerinde birçok olumsuz etkisi olabilir. Bu etkiler fiziksel sağlıklarını, ustinsel (mental) sağlıklarını ve müsabakadaki genel performanslarını etkileyebilir. Güler “Sporcuların yarışmalar için en iyi durumda olmalarını sağlamak amacıyla seyahatleri dikkatli planlanmalı” uyarısı yaptı.
Bu yolculuğun potansiyel olumsuz etkilerinin başında fiziksel sağlık sorunları geliyor. İlk akla gelense, ‘derin ven trombozu (DVT)’. Uçuş sırasında uzun süre hareketsizlik, genellikle bacaklardaki derin toplardamarlarda kan pıhtılarının oluştuğu bir durum olan DVT riskini artırabilir. Güler, “Pıhtı koparak akciğerlere giderse ağrı, şişme ve daha ciddi olumsuz gelişmelere neden olabilir” dedi.
En iyi performansı sergilemelerini engelleyebilir
Ekonomi sınıfı koltuklarında bacak mesafesi kısa ve oturma alanlarıysa dar. Bu da sıkışık ve rahatsız edici. Kas sertliğine, kramplara ve hareket aralığının azalmasına neden olabilir. Güler tüm bunların uygun fiziksel kondisyona ihtiyaç duyan sporcular için zararlı olduğunu söyledi.
Rahatsız koltuklarda uzun süre oturmak duruş bozukluklarına yol açarak sırt ve boyun ağrısına neden olabilir. Dolayısıyla, oyuncunun en iyi performansını sergileme yeteneğini kısıtlayabilir.
Diğer yandan uçak kabinlerinin düşük nem düzeyleri, vücudun su kaybetmesine (dehidrasyon) neden olabilir. Su kaybetme, atletik performans için kritik önem taşıyan kas işlevini, dayanıklılığını ve bilişsel yetenekleri olumsuz etkileyebilir.
Yorgunluk, uykusuzluk, konsantrasyon bozukluğu da yolda
Malum uzun mesafeli uçuşlarda genellikle birden fazla zaman dilimi geçiliyor. Bu da jet uyumsuzluğu ya da gecikmesine yol açıyor. Bunun da belirtileri arasında oyuncunun fiziksel ve zihinsel hazırlığını ciddi şekilde etkileyebilecek yorgunluk, uykusuzluk ve konsantrasyon bozukluğu olduğunu hatırlatan Güler, “Ekonomi sınıfında yolculuk jet uyumsuzluğunu şiddetlendirir” dedi.
Ayrıca, jet uyumsuzluğu ve yorgunluk, takım sporlarında çok önemli olan reaksiyon süresi, stratejik düşünme ve karar verme gibi bilişsel işlevlere zarar verebilir.
Takım dinamikleri etkilenebilir
Sadece fiziksel değil, zihinsel ve duygusal strese yol açan etkileri de var. Ekonomi sınıfının verdiği rahatsızlık, uyku kalitesinin düşmesine, dolayısıyla yorgunluk ve sinirliliğe yol açabilir. Güler, “Bu zihinsel durum, takım dinamiklerini ve bireysel odaklanmayı olumsuz yönde etkileyebilir” dedi.
Uzun uçuşun stresi, rekabet beklentisiyle birleştiğinde kaygı düzeylerini artırabilir. Bu zihinsel gerginlik, karar vermeyi ve genel zihinsel keskinliği bozabilir.
Yaralanma, sakatlanma riskini artırır
Uçuşun moral da bozabileceğini belirten Güler, “Daha az konforlu koşullarda seyahat etmek, değer verilmediği veya ihmal edildiği hissine yol açarak ekibin moralini ve uyumunu düşürebilir” dedi.
Fiziksel rahatsızlık, su kaybı ve kas sertliğinin birleşik etkileri, fiziksel performansın azalmasına neden olabilir. Oyuncular, uçuştan sonra kısa sürede yüksek fiziksel kondisyona ulaşmakta zorlanabilirler.
Uzun uçuşlar nedeniyle fiziksel olarak zarar gören oyuncuların yaralanma riski artabilir. Güler şu hatırlatmayı yaptı: “Sert kaslar ve eklemler gerilme ve burkulmalara daha yatkın.”
