Soma’da 301 maden işçisinin öldüğü madeni işleten Soma A.Ş.’nin devlete kömür diye çoğu zaman taş gönderdiği, devletin de bunları satın aldığı ortaya çıktı.
Hürriyet’ten Hacer Boyacıoğlu’nun haberine göre, Sayıştay denetçileri Soma A.Ş’nin 2013’te devlete sattığı 2 milyon 300 bin ton kömürün sadece 768 bin tonunun gerçek kömür, geri kalanın ise çakıl olduğu tespit etti.
‘Göz göre göre taş satmışlar’
Devletin bu yolla 49 milyon TL zarara uğramış olabileceğini söyleyen CHP Manisa Milletvekili ve TBMM Soma Komisyonu üyesi Özgür Özel, “Göz göre göre kaya, taş satmışlar devlete. Sistematik olarak kamu taşa para ödemiş” dedi.
Soma A.Ş.’nin kamuyla rödovans anlaşmasının tüvenan yani ham kömür satışına dayandığını belirten Özel, şunları söyledi: “Tüvenan normalde daha az üretim yapan küçük madenlere uygulanır. Bu modelde ortalama yüzde 60 kömür, yüzde 40 taş olur. Soma A.Ş.’nin ürettiği 2.3 milyon ton kömürün 1.5 milyon tonu mercek altına alınmış. 800 bin tonunun ne olduğu bilinmiyor. Elde edilen kömür sadece 768 bin 791 ton. Buna göre Soma A.Ş.’de kömür olan kısım yüzde 33’ü aşmamış”
Düşük kalorili kömür de satılmış
Sayıştay denetçileri, kamuya satılan çakılın yanında satılan kömürün de kalorisinin düşük olduğunu tespit etti. Firmanın taahhüt ettiği ve sözleşmede yer alan hükümlere göre, üretilecek kömürün baz kalori değerinin 2.250 kcal/kg olması gerekirken, kalorisi 1.800 kcal/kg altında kalan kömürün de kesinlikle alınmaması gerekiyordu.
Buna rağmen devlet 2013 yılı ile 2014 yılının ilk 4 ayına isabet eden 10 değişik çalışma gününde kalorifik değeri 1.653 ile 1.788 arasında değişen 54 bin ton kömürü devlete verdi ve karşılığında hiçbir cezai müeyyide ile karşılaşmadı.
‘Taş yok mu taş?’
CHP’li Özel, işçilerin de Sayıştay’ın raporunda geçen tespitlere benzer ifadeler verdiklerini şöyle anlattı:, “Soma’ya defalarca gittik. Sayıştay’ın bu raporu oradaki işçilerin açıklamalarıyla uyuşuyor. İşçiler ‘Biz bir yerden kömür çıkarıyorduk, bir yerden taş çıkarıyorduk. Özel olarak kaya delicilerle çalışıyorduk. Bir üretim bandı boş gittiğinde (Kömür yoksa, taş da mı yok) diye azar işitiyorduk’ diyorlardı.”
Özel devletin 49 milyon TL’yi taşlara ödediğini belirterek, “Bence daha da dramatik olan bölümü şu ki, Sayıştay Soma A.Ş.’yle ilgili bölümü’ ocaklardan alım yaparken; kantarlardan kayaçların geçirilmesinin önlenmesi gerekir’. Bu ne demek biliyor musunuz? Kantara bildiğiniz kayaç yani kayaları da eklemişler, onları da kamuya satmışlar. Göz göre göre kaya, taş satmışlar devlete. Sistematik olarak kamu taşa para ödemiş” dedi.”
