MESUDE ERŞAN
@mesudersan / mesudeersan@diken.com.tr
Bilim kurulu toplantısından Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın ‘müjdelediği’ gibi ‘salgını bitiren’ kararlar çıktı. Toplu taşıma araçları ve sağlık kuruluşları hariç tüm alanlarda maske zorunluluğu kalktı. Ancak uzmanlar bunun için erken olduğunu düşünüyor.
Sadece son üç ayda Covid-19 nedeniyle resmi rakamlara göre 12 bine yakın ölüm kayda geçmesine rağmen, kamu otoritesi gelecek dönemde salgın yönetiminde iyimser olmayı seçti. Pandemiden korunmak, kişisel önlemlere kaldı.
Vaka sayıları 1000’in altına inene kadar toplu taşıma araçları ve sağlık kuruluşlarında maske takılmasına devam edilecek.
Bilim Kurulu olağanüstü bir durum olmadıkça düzenli toplantı yapmaya ihtiyaç kalmadığı görüşüne vardı. Sağlık Bakanlığı, Salgın Yönetimi Eylem Planı çerçevesinde çalışmalarını sürdürecek.
DSÖ henüz ‘Bitti’ demedi
Covid-19 acil halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO/DSÖ) pandeminin bittiğini henüz ilan etmedi. Aksine uyarılarını sürdürüyor. Bazı ülkelerde test sayısı düşmesine rağmen martın ikinci haftasında 11 milyon kişi virüse yakalandı, 43 bin kişi öldü. Bu, ocak ayından sonra ilk vaka artışıydı. Örgüte göre tablo, buzdağının görünen kısmı. Covid-19 enfeksiyonuna yol açan SARS CoV-2 virüsü halen öngörülemeyen viral evrime sahip. Örgüt ülkelere nüfuslarının yüzde 70’inin tam doz aşıyla aşılanmasını öneriyor. Türkiye’de tam doz yaptıranların oranı yüzde 30’larda.
Sürü bağışıklığına devam ediliyor
Türk Tabipleri Birliği Halk Sağlığı Kolu başkanı ve Mersin Tabip Odası başkanı uzman doktor Nasır Nesanır, alınan kararların ‘sürü bağışıklığı’ (hastalığı geçirerek veya aşılanarak toplumun bağışıklık kazanması) uygulamasının devamı olduğunu söyledi.
Nesanır, Covid-19 enfeksiyonunu ağır geçirenlerin aşısızlar olduğunu vurguladı.
Açık ya da yüksek tavanların olduğu, havalandırma sistemlerinin çalıştığı ortamlarda o andaki kalabalık ve hava akışı değerlendirilebilse maske takmadan belki dolaşmak mümkün. Ancak bu değerlendirmeyi ve ölçümü pratikte yapmak zor ve maliyetli.
Nesanır, “Dolasıyla kapalı alanlarla çok kalabalık, omuz omuza insanların bulunduğu açık ortamlarda maske takılmalı” dedi.
‘Yazdan sonrası önemli’
Covid-19 aşıları sadece 12 yaşın üstündeki çocuklara yapılıyor. Az sayıda çocuk enfeksiyona karşı aşılı. Peki Nesanır’ın maske zorunluluğu kaldırılan okullar için önerisi ne?
Nesanır sınıfların iyi havalandırılması halinde çocukların maske takmadan derslere girebileceğini söyledi. Sıcaklarda çocuklara maske taktırmanın zor olduğunu belirten Nesanır, “Çocuklarda aşı oranlarımız hâlâ düşük. Az da olsa hastalanan çocuklarımız var. Geçtiğimiz iki yılda okulların bir bulaş ortamı olabileceğini gördük. Yazdan sonrası önemli” diye konuştu.
‘Kapalı alanlarda maskeye devam edilmeli’
Türk Toraks Derneği Başkanı Prof. Dr. Bahriye Oya İtil, sadece toplu taşıma araçlarıyla sağlık kuruluşlarında maske takılmasının yeterli olmadığını söyledi: “Tüm kapalı alanlarda maske takılmasına devam edilmeliydi. Erken alınan bir karar. Açık havada maske takmak belki şart değil ama kapalı alanlar için aynı şeyi söyleyemeyeceğim. Bizim önerimiz, kapalı mekânlarda herkesin maske takmaya devam etmesi. Yapılan test sayısı çok düşük, bu nedenle de vakalar düşük sayıda görünüyor. Gerçek hasta sayıları daha yüksek.”
Hatırlatma dozu ‘etkisi kanıtlanmış aşılarla’ yapılmalı
İtil ayrıca aşılanmanın yaygınlaştırılması ve hatırlatma dozlarının ‘etkisi kanıtlanmış aşılarla’ yapılması, belirtisiz vakalarda da PCR testinin uygulanması, hızlı testlerin yaygınlaştırılması, pozitif olguların temaslılarının izlemine devam edilmesi gerektiğini söyledi.
İtil, sözlerini şöyle sürdürdü: “Sonbaharla birlikte içeriye, kapalı mekânlara girdiğimizde salgın yeniden yükselebilir ve yeni varyantlar görebiliriz. Önlemlerin sürmesinde fayda vardı. Aşılanma önemini koruyor. Hastalığı ağır geçirenlerin hemen hemen tümü aşısız. 65 yaş üstü, kronik hastalığı bulunan kırılgan grupların bilhassa korunabilmesi için hem onların hem de herkesin aşılanması önemli. Gerçek vaka sayısını saptamak için test sayısı önemli.”
Gerçekçi planlar için testlere devam edilmeli
Göğüs hastalıkları uzmanı Doç. Dr. Aslı Görek Dilektaşlı, Covid-19 test sayısının azaltılmasının virüsün takibini zorlaştırdığını hatırlattı.
Testlerin sürekliliği, vakaların tanınması ve izole edilmesi, temaslı vakaların izlemi ve saptanması, hastalığın yayılmasının engellenmesi için çok önemli.
Yanı sıra pandemiyle ilgili gerçekçi planlar yapılması, dünya verilerine katkı, virüsün daha iyi tanınması ve özellikle potansiyel yeni varyant saptanması için testlerin sürmesi gerekiyor.
Dilektaşlı, şunları kaydetti: “Sars-CoV-2’nin gelişimini izlemek için genomik sürveyansın gelişmesini sağlamak açısından da değerli. Bu nedenle testten kaçınmak bir yana hızlı testlerin yaygınlaştırılarak tanının kolaylaştırılması hedeflenmeli. Belirtili hastalarda kamu ve özelde ücretsiz teste ulaşmanın kolaylaşması da vaka saptanmasını ve verilere ulaşmayı kolaylaştırır.”
