BURCU KARAKAŞ
İsrail Bölgesel Dış Politikalar Enstitüsü (MITVIM) Başkanı Nimrod Goren, Gazze’nin inşası konusunda İsrail’in Türkiye’ye özel bir rol verebileceğini söyledi.
İsrailli uzman Nimrod Goren, Türkiye-İsrail ilişkilerinde girilen yeni dönemi Diken için yorumladı.
Doğalgaz alanında işbirliğinin normalleşme sürecinde önemli bir etken olduğunu vurgulayan Goren, “İsrail ile Türkiye arasındaki ekonomik ilişkiler siyasi krizlerin yaşandığı zaman da başarılı bir şekilde sürdürüldü ama doğalgaz gibi bir stratejik mesele konusunda işbirliği başlatmak diplomatik hamle gerektirdi” dedi.
Süreci takip eden bir isim olarak anlaşmaya varılmasını bekliyor muydunuz?
Türkiye-İsrail ilişkileri açısından son birkaç aydır yavaş ama kademeli olarak ilerleyen bir süreç vardı. Bu durum, karşılıklı gerçekleşen ziyaretlerde de görülüyordu zaten. Ayrıca, siyasi liderler ve diplomatlar daha olumlu bir terminoloji kullanmaya başlamıştı. Her ne kadar geçmişte de bir taslak üzerine anlaşma sağlanmış olsa da şimdi iki tarafta da ilişkilerin düzelmesi yönünde ortak bir irade sergilendiği görülüyor.
Gazze konusunda Türkiye’ye özel bir rol verilebilir
Basına yansıyan anlaşma maddelerinde, Gazze’ye yönelik ablukanın kaldırılmasının yer almaması dikkat çekti.
Basına yansıyan bilgiler, Gazze meselesinin henüz sonuçlanmadığını gösteriyor. İsrail, Gazze’ye insani yardım sağlanması ve bölgenin yeniden inşası konularında Türkiye’ye özel bir rol verebilir.
Bu anlaşma İsrail kamuoyu tarafından nasıl karşılanıyor?
İsrail toplumu, Türkiye’yle ilişkilerin düzeltilmesine hazır. Normalleşme sürecini de destekleyeceklerini düşünüyorum. Mitvim Enstitüsü tarafından geçen Ekim ayında yayınlanan anket, çoğu İsrail vatandaşının ilişkilerin normalleşmesi için çeşitli sebeplerinin olduğunu gösteriyor. Bu nedenlerin başını, Suriye ve IŞİD meseleleri ekseninde güvenlik alanında işbirliği çekiyor. Taraflar ve toplumlar arasında ilişkilerin ve güvenin yeniden inşa edilmesi zaman alacak ama İsrailliler genel olarak Türklere karşı pozitif bir tutum içinde. Sivil toplumun da bu süreçte önemli bir rolü var.
Doğalgaz teşvik etti
Doğalgaz meselesi, anlaşma için ne ölçüde bir motivasyon oldu?
Doğalgaz konusu, iki ülkenin son birkaç yılda yakınlaşmasını teşvik eden bir etken. İsrail, Türkiye’ye gaz ihraç etmek istiyor ve Türkiye de özellikle Rusya’yla yaşanan güncel kriz nedeniyle enerji kaynaklarını çeşitlendirmek istiyor. İsrail ile Türkiye arasındaki ekonomik ilişkiler siyasi krizlerin yaşandığı zaman da başarılı bir şekilde sürdürüldü ama doğalgaz gibi bir stratejik mesele konusunda işbirliği başlatmak diplomatik hamle gerektirdi.
Kısa vadede iki ülke arasında nasıl bir işbirliği geliştirilebilir?
Öncelikle resmi siyasi diyaloğun tesisi için etkili diplomatik yöntemlerle bölgedeki gelişmeleri takip edecek, ortak çıkarları gözetecek, koordinasyonu artıracak ve muhtemel sorunlara çözüm arayacak bir mekanizma kurulmalı. Suriye, ortak bir sorun ama umarım Türkiye İsrail-Filistin barış sürecine de katkı sunabilir.
Türkiye ayrıca, Gazze’nin inşası konusuna daha fazla müdahil olabilir. Hatta belki Hamas ile El Fetih arasında arabulucu olabilir.
Öte yandan, İsrail’in bölgedeki diğer ülkelerle resmi ya da gayri resmi ilişkiler kurmasına yardımcı olabilir Türkiye. İsrail de bunun karşılığında Mısır ile ilişkilerin düzelmesine ve Kıbrıs’taki barış sürecine ön ayak olabilir.
