Türkiye ekonomisi son yıllarda cari açık, enflasyon ve kur dalgalanmaları gibi konjonktürel meselelerle mücadele ederken, arka planda büyüyen ve ülkenin yapısal dengelerini derinden sarsan bir başka kritik olgu varlığını sürdürmektedir: Nitelikli beşeri sermayenin sınır dışına akışı, yani yükseköğretim beyin göçü.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, nitelikli iş gücünün yurt dışına yönelimindeki kararlı artış trendini gözler önüne sermektedir. 2015 yılında %1,6 düzeyinde gerçekleşen yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı, 2021-2023 döneminde %2,0 seviyelerine yükselmiş, 2025 yılı verilerinde ise %2,2’ye ulaşmıştır. Söz konusu oran erkek mezunlarda %2,7’ye, kadın mezunlarda ise %1,8’e çıkmaktadır.
Görünürde düşük yüzdeler gibi duran bu oranlar, göç eden kitlenin nitelik profili, uzmanlık alanları ve geride bıraktığı ekonomik boşluk açısından incelendiğinde son derece yüksek bir maliyete işaret etmektedir.
Yükseköğretim beyin göçü, münferit bir bireysel tercih meselesi değil; liyakat, gelir adaleti, çalışma koşulları, finansal istikrar ve geleceğe yönelik makroekonomik beklentilerin bütüncül bir yansımasıdır.
Türkiye’nin makroekonomik istikrarı yalnızca enflasyonla mücadele veya döviz kuru politikalarından ibaret görülemez. Nitelikli genç nüfusu ve beyin gücünü ülkede tutacak, mevcut göçü “beyin dolaşımına” ve nihayetinde “tersine beyin göçüne” çevirecek yapısal reformların, Ar-Ge teşviklerinin ve cazibe merkezlerinin ivedilikle hayata geçirilmesi, Türkiye ekonomisinin geleceği açısından ertelenemez bir zorunluluktur.
