Darbe girişiminin ardından Başbakan Binali Yıldırım’ın şehir dışına çıkarılacağını duyurduğu askeri kışlaların çoğunun yeşil alan olması, boşaltılacak arazilere ne yapılacağı sorusunu gündeme getirdi.
DHA’dan Ezgi Çapa’ya konuşan TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şube Sekreteri Akif Burak Atlar, 2009 yılında hazırlanan ve ‘İstanbul’un anayasası’ olarak tanımlanan 1/100 bin ölçekli planlarda bilhassa ezici çoğunluğu yeşil alan niteliğindeki askeri arazi ve güvenlik bölgelerinin 56 bin hektarı bulduğunu belirtti. Bu da İstanbul’daki arazilerin yaklaşık yüzde 10’una denk geliyor (1 hektar yaklaşık bir futbol sahası)
Bakanlık yüzde 2 diyor
Hürriyet’ten Nuray Babacan’ın haberine göre ise Çevre ve Şehirçilik Bakanlığı’nın Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne yaptırdığı tarama çalışması Türkiye toplamında 326 bin 200 hektar askeri alan bulunduğunu, bunun 11 bin hektarı da İstanbul’da yer aldığını gösteriyor. Çalışmaya göre bu rakam şehir yerleşkesinin yüzde 2’si.
İstanbul anayasası ‘sosyal alan’ diyor
‘İstanbul’un anayasası’nda askeri alanların ‘askeri alan’ tanımı dışına çıkarıldığında öncelikle eksik sosyal ve teknik altyapı (eğitim, sağlık, kültürel tesis, hal, mezarlık, yeşil alan vb.) alanları olarak kullanılacağı yazılı.
İstanbul’da artık askeri alan niteliği kalmamış arazi de var, halen doğal dokusunu koruyan da.
İşte başta inşaat şirketleri olmak üzere rant ekonomisinin ağzını sulandıran o alanlar…
Sarıyer Zekeriköy 15’inci Füze Üs Komutanlığı – Köy Konut Projesi
Zekeriyaköy’de 15’inci Hava Füze Üssü 2010’da boşaltıldı. Aynı zamanda köylülerin arazileri de kamulaştırıldı. Milli Savunma Bakanlığı araziyi Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’na (TOKİ) devretti, TOKİ de araziyi Emlak Konut şirketine sattı. Emlak Konut ve Siyahkalem Mimarlık şirketi ortaklığında lüks konut ve AVM içeren ‘Zekeriyaköy Konut Projesi’nin üç etabından ikincisinin yapımına başlandı.
Ayazağa Jandarma Genel Komutanlığı – Ağaoğlu’nun Maslak 1453’ü
Müteahhit Ali Ağaoğlu, her ne kadar 15 Temmuz’da hayatını kaybedenler için konut yapacağını söylese de, askeri arazileri satın alarak lüks konut projeleri yapma konusunda hayli tecrübesi var.
Bunun örneği de İstanbul Ayazağa’daki eski askeri arazi.
2008 yılında Jandarma Genel Komutanlığı, Maliye Bakanlığı ve Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) arasında düzenlenen protokolle askeri alan olan bölge, askeri tesis yapımı karşılığında TOKİ’ye devredildi. İki yıl sonra 11 Ağustos 2010’da TOKİ alanı ‘Gecekondu Önleme Bölgesi’ ilan etti.
Aynı yıl içinde Emlak GYO araziyi ihaleye çıkardı. İmar planları üç kez yargı engeline takılsa da dördüncü kez Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylandı. Ali Ağaoğlu’nun Fatih Ormanları’nın kıyısındaki devasa konut projesi Maslak 1453 tamamlanmak üzere. Ağaoğlu, projenin reklamında ata binip, “Evinizin hemen yanında böyle bir orman olmasını istemez misiniz?” diye soruyordu.
Sarıyer’deki askeri alanların bazıları
Ağaoğlu, Levent’teki askeri araziye ’15 Temmuz Şehitler Sitesi’ yapmak için talip olmuştu.
Maslak’ta da il jandarma komutanlığı ve 3’üncü kolordu komutanlığı yer alıyor.
Beyoğlu, Kuzey Deniz Saha Komutanlığı
Kuzey Deniz Saha Komutanlığı olarak kullanılan Cezayirli Gazi Hasan Paşa Kışlası, diğer adıyla Kasımpaşa Kalyoncular Kışlası 23 Mayıs 2016’da yıkıldı. Aynı bölgede komutanlığa ait mahkeme, deniz hastanesi, dikimevi gibi Haliç manzaralı yapılar da bulunuyor. Komutanlığın doğusunda yer alan Taşkızak Tersanesi de Haliç Tersanesi’nin askeri kısımlarından birini oluşturuyor.
Esenler Kışlası
Esenler’de bulunan 8.7 milyon metrekarelik askeri arazinin, kentsel dönüşüm projelerinde ‘rezerv konut alanı’ olarak kullanılmasına karar verildi. Milli Savunma Bakanlığı’ndan Esenler Belediyesi’ne 29 Nisan 2015 tarihinde imzalanan protokolle devredilen araziye yaklaşık 50 bin konut inşa edilecek. Alanda konut üretiminin yanı sıra büyük bir şehir parkı da yer alacak. Esenler’de 66’ıncı Mekanize Piyade Tugay Komutanlığı’na bağlı Baştabya ve Topkule Kışlaları ile 47’inci Motorlu Piyade Alay komutanlığı ile Ulaştırma Oto Tabur Komutanlığı’nın bulunduğu Metris Kışlası yer alıyor.
Davutpaşa Kışlası – Yıldız Teknik Üniversitesi kampüsü
15’inci yüzyıldan itibaren saray ve askeri törenlere hizmet veren bir alanda kurulan Davutpaşa Kışlası II. Mahmud’un (1808-1839) Yeniçeri Ocağı’nı tamamen ortadan kaldırarak yerine oluşturduğu Asakir-i Mansure-i Muhammediye adlı orduya kışla olarak yapıldı. 1999 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi mülkiyetine verilen ve bazı bölümlerin yer aldığı kışlaya, YTÜ’nün Yıldız ve Maslak’ta bulunan bölümlerinin de Davutpaşa’ya taşınması ile yeni binalar eklendi.
Habipler Kışlası
Esenlerin hemen yanında Habipler mevkiinde Şehit Piyade Uzman Çavuş Ahmet Öztürk Kışlası bulunuyor.
Hasdal Kışlası
Başbakan Binali Yıldırım 15 Temmuz darbe girişiminin merkez üslerinden Hasdal kışlası ve Maltepe kışlasının Çorlu ve Trakya’ya taşınacağını duyurmuştu. Hasdal ve Tümgeneral Selahattin Gökkartal kışlaları için imar değişikliği talebi 2013 ve 2014 yıllarında İBB meclisine gelmiş, toplam 508 hektarlık alanı kapsayan kışlanın 121 hektarlık kısmının konut ve ticaret alanına alınması talebini içeren dosya iade edilmişti.
Halkalı askeri arazisi
İstanbul-Halkalı’da jandarma birliklerinin bulunduğu 193 bin metrekarelik askerî araziye TOKİ tarafından 2 bin 300 konutluk Avrupa Konutları Atakent 3 projesi inşa edildi.
Zeytinburnu Tank Fabrikası
TSK’ya ait alan 2006 yılında yapılan bir anlaşmayla TOKİ’ye devredildi. Emlak Konut GYO, Zeytinburnu’nda 111 dönümlük tarihi tank fabrikası arazisini 70 metre (23 kat) yüksekliğinde inşaat izniyle ihaleye çıkarttı. Arazide 1’inci Ordu Zeytinburnu Ağır Bakım tamir fabrikası, demirhane, dökümhane, marangozhane, er yemekhanesi, bölük karargahı, hamam ve gazino gibi binalar bulunuyordu.
Zeytinburnu Beştelsiz askeri alanı
Zeytinburnu Olivium AVM’nin batısında yer alan yaklaşık 100 bin metrekarelik askeri alan, Milli Savunma Bakanlığı’ndan TOKİ’ye geçti. Mahallede kat sınırı beş olarak belirlenirken, TOKİ bina yüksekliğini 11 kat (35.50 metre) olarak belirledi.
Florya Şenlikköy askeri arazisi
Florya Şenlikköy Mahallesi’ndeki 34 bin 353 metrekarelik askeri alanın imar planı 2016 yılında değişti. Çevresinde villa konseptinde az katlı binaların bulunduğu bölgeye bu düzenleme ile 429 yeni konut eklenecek.
ANADOLU YAKASI
Kuleli Askeri Lisesi
Üsküdar’da İstanbul Boğazı’na neredeyse sıfır konumunda olan Kuleli Askeri Lisesi 1845 yılında kuruldu. Eski genelkurmay başkanları emekli orgeneraller İlker Başbuğ ve Işık Koşaner’in de aralarında bulunduğu komuta kademesinde yer alan çok sayıda asker mezun oldu.
Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethettiğinde koruluk, manastır ve kule bulunan şimdiki alanda, Yavuz Sultan Selim devrinde yeniçerilere kışla olarak verildi. 2’inci Mahmut döneminde, süvari birlikleri için inşa edilen kışla Kuleli Askeri Lisesi’nin ilk yapısı oldu. 1925 yılında okul ‘Kuleli Askeri Lisesi’ olarak bugünkü adını aldı.
Selimiye Kışlası
1’inci Ordu Komutanlığı merkez binası olarak kullanılan Selimiye Kışlası, III. Selim tarafından Nizâm-ı Cedîd askerleri için inşa ettirildi. Yeniçeriler’in ayaklanması ile yıkılan bu kışla 2’nci Mahmut devrinde kâgir olarak yeniden yapıldı, Sultan Abdülmecid döneminde de yenilendi. Ortasında büyük bir avlu olan dikdörtgen biçimindeki yapı, İstanbul’un anıt yapılarından birisi. Selimiye Kışlası, ayrıca geçmişteki darbelerde, gözaltına alınanların tutulduğu yer olarak da biliniyor.
Heybeliada Deniz Lisesi
Heybeliada sahilinde yer alan ve tarihi 1773 yılına uzanan Heybeliada Deniz Lisesi 1946-1947 yılından bu yana eğitim veriyordu. OHAL KHK’sıyla o da kapatıldı.
Maltepe Baransel Kışlası
General Nurettin Baransel Kışlası, Maltepe. Çok sayıda lüks konut projesi ile çevrelenen İstanbul 2. Zırhlı Tugay Komutanlığı’nın yer aldığı kışla, adalar manzaralı yamaçlar üzerine kurulu.
Büyükbakkalköy Bölge Parkı’ndaki askeri araziler
İstanbul Maltepe’de bölgenin en büyük yeşil alanlarından biri olan 600 hektarlık Büyükbakkalköy Bölge Parkı, parça parça imara açıldı. Milli Savunma Bakanlığı’nın talebi üzerine 2005 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından alınan meclis kararıyla parkta askeriyeye tahsisli alanların imara açılmasının önü açıldı. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yaptığı düzenleme ile askeriyeye tahsisli 42 bin metrekarelik alana 14 katlı bina yapılabilecek.
Maltepe Kenan Evren Kışlası – Marmara Üniversitesi kampüsü
Marmara Üniversitesi’nin İstanbul’un birbirinden farklı ve değerli noktalarında bulunan kampüsleri, Maliye Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, TOKİ ve Marmara Üniversitesi arasında 11 Nisan 2016 tarihinde imzalanan protokolle Maltepe’de bulunan 2 milyon 455 bin m2 büyüklüğündeki Kenan Evren Kışlası’na taşındı. Bu protokol ile Halkalı, Bahçelievler ve Nişantaşı Yerleşkeleri’nin TOKİ’ye devri karşılığında kışla arazisi Marmara Üniversitesine devredildi. Nişantaşı, Validebağ, Halkalı, Bahçelievler gibi İstanbul’un emlak değeri en yüksek semtlerindeki araziler ise TOKİ eliyle satılacak.
Sancaktepe Kışlası
Sancaktepe’de 23’üncü Motorlu Piyade Alay Komutanlığı İsmail Hakkı Tunaboylu Kışlası’nın yerine İstanbul’un en büyük hastanesinin yapılması planlanıyor. Milli Savunma Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında imzalanan protokol kapsamında yaklaşık 4 milyon metrekarelik arazide yer alan 23’üncü Motorlu Piyade Alay Komutanlığı’nın, 4 bin 100 yatak kapasiteli sağlık kompleksi için Çorlu’ya taşınacağı duyurulmuştu.
Çekmeköy Kışlası
3’üncü Boğaz Köprüsü’nün Çekmeköy çıkışını sağlayacak bağlantı yolu için Çekmeköy Kışlası’nın batı kısmından 200 dönümlük bir alanda yol çalışmaları yapılıyor.
En büyük askeri arazi Tuzla’da
İstanbul Anadolu yakasındaki son ilçesi Tuzla’da, askeri tersanelerin yanı sıra, Tuzla Piyade okulu ve Aydınlı bölgesinde yer alan askeri alanlar bulunuyor. Tuzla’nın toplu konut bölgesi ilan ettiği Aydınlı Mahallesi’nde Milli Savunma Bakanlığı’na tahsis edilen 14 bin 200 metrekarelik askeri alana konut ve ticaret merkezi için imar izni verildi. Tuzla Belediyesi’nin 15 katlı konut ve ticaret merkezi projesi için askeri alanda kalan arsasıyla ilgili imar planı değişikliği Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından 2015 yılında kabul edildi.
