Dünyanın en büyük ekonomilerinin maliye bakanları ve merkez bankası başkanları, kırılgan ülkelerin pandemiyle mücadelesine destek amacıyla Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) uluslararası rezerv para birimi Özel Çekme Hakları’nı (SDR) yeni tahsisle 650 milyar dolar artırmaya hazırlanıyor.

Türkiye’de uzun süredir gündemdeki yerini koruyan Merkez Bankası’nın döviz rezervleri, SDR tahsisiyle yüzde 10 ila 20 artırabilir. MB rezervleri, Berat Albayrak’ın Hazine bakanlığı dönemde TL’nin değerini korumak için bir buçuk yıl içinde 130 milyar satılmasıyla eksi 47 milyar dolara kadar düşmüş, ancak swap yoluyla gelen dövizlerle artıya geçebilmişti.
SDR nedir?
SDR’ler, IMF’nin uluslararası rezerv para birimi olup dolar, avro, sterlin, yen ve yuana çevrilebiliyor.
Şu ana kadar, IMF yaklaşık 285 milyar dolara eş değer 204.2 milyar SDR tahsis etti.
IMF, SDR’leri üye ülkelerin merkez bankalarına rezerv varlığı olarak ihraç ediyor. Merkez bankaları bu rezerv varlığını diğer merkez bankalarıyla kolayca döviz değiş tokuşu yapmak için kullanabiliyor.
SDR’nin değeri beş büyük uluslararası para biriminin oluşturduğu sepet kurla günlük olarak belirleniyor. Bu para birimleri ve sepet kurdaki oranları şöyle: Dolar (yüzde 42), avro (yüzde 31), yuan (yüzde 11), yen (yüzde 8) ve sterlin (yüzde 8).
SDR tahsisinin miktarı, ABD’nin IMF’deki kotasından daha fazla olamıyor. Bu da, herhangi bir SDR tahsis miktarını bilfiil yaklaşık 680 milyar dolarla sınırlamış oluyor.
En çok kimler faydalanacak?
SDR’ler üye ülkelerin IMF’deki ‘kotaları’ ile doğrudan orantılı tahsis edildiği için en büyük kısmı yardıma en az ihtiyaç duyan büyük ve zengin ülkeler elde edecek. ABD, Avrupa Birliği (AB) ve Britanya sağlanan likiditenin neredeyse yarısını elde edecek.
Analistler, 650 milyar dolarlık bir artışın düşük gelirli ülkelerin ilave rezervlerine kabaca 21 milyar dolar ekleyeceğini tahmin ediyor. SDR tahsisinden yaklaşık 400 milyar dolar elde edecek olan zengin ülkelerin yeni SDR’lerininin bir kısmını borç vermeleri veya bağışlamaları halinde düşük gelirli ülkelerin alacağı miktar çok daha fazla olabilecek.
SDR tahsisi, ayrıca Arjantin, Türkiye, Sri Lanka, Güney Afrika, Pakistan ve Nijerya gibi ülkeler için de iyi olacak. Bu ülkeler döviz rezervlerinde yüzde 10 ila yüzde 20 artış görecek.