Batı dünyası uzun süredir kendisini ‘güçlü’ bir demokrasi olarak gördü ve mukayeseli olarak bakıldığında haksız değildi. Buna karşılık Doğu’ya gidildikçe ‘zayıf’ demokrasilerle karşılaşılıyor, demokratik ilerlemenin istikrarlı bir çizgi izlemesi mümkün olmuyordu. Doğal olarak birçok kişi bunun nedenini merak etti… Din, ırk gibi nedenler anlamsızdı, çünkü Doğu’nun neredeyse bütün etnik ve dinsel kimlik sahipleri benzer şekilde davranıyor, demokrasiye uygun bir siyasi kültüre sahip değil gözüküyorlardı.
Belki de mesele, Doğu ile Batı arasında ‘toplumun anormalleşme türü’ açısından temel bir fark olmasıdır. Belki de Batı demokrasileri sadece ‘belirli’ anormallikler üreten bir toplum üzerinde yükselmiştir… Belki de Doğu’daki türden anormalleşmelerde Batı tipi demokrasi yetersiz kalmaktadır, çünkü mesele kimlikler değil, toplum olma halindeki ve bunu ayakta tutan zihniyetteki farklılıktır ve söz konusu zihniyet geçişi henüz yaşanmamıştır.
