IŞIN ELİÇİN
Suriye’de cihat uğruna savaşan örgütler, iç savaşın son döneminde giderek daha fazla konuşulur hale geldi. Bu örgütlerin öne çıkanları şunlar:
1- El Nusra: 30 bin savaşçıdan 5 bin kişilik terör örgütüne
* 2011’in sonlarında kurulan El Nusra, başlangıçta Sünni kökenli Suriyelilerden oluşan bir gruptu. Maddi desteğini de büyük ölçüde petrol bölgelerindeki aşiretlerden sağlıyordu.
*Lideri Ebu Muhammed Colani hakkında fazla bilgi yok. Cihat çevrelerindeki yaygın görüş, Suriyeli bir öğretmen olduğu, Golan tepelerine atıfla ‘Colani’ takma ismini kullandığı, 2003 işgali sonrası Irak’ta savaşmaya gidip Irak El Kaide’si içinde yükseldiği ve Suriye’de rejim karşıtı isyan başladığında geri döndüğü yönünde.
* Grubun halihazırda 5-6 bin civarında üyesi olduğu sanılıyor. En etkin gruplardan biri haline geldiği 2012’deyse 30 bin kişiyi aşan bir güce ulaşmıştı.
Suudi ve Katar parasıyla güçlendi
* El Nusra’nın güçlenmesinde, farklı milis gruplarıyla işbirliğinin yanı sıra uluslararası toplumun doğrudan silah yardımı yapmadığı Özgür Suriye Ordusu’nun (ÖSO) güç ve itibar kaybına uğraması etkili oldu. Esad güçleri 2012’nin ikinci yarısında Halep’i ablukaya alınca, ÖSO savaşçılarına cephane, çatışma ortasında kalan halka da gıda ve ilaç akışı sağlamakta zorluk yaşadı. Bu sırada da ÖSO’dan kopmalar başladı. Suudi Arabistan, Katar ve Körfez ülkelerinin eş zamanlı olarak gönderdiği para ve silahlar, daha radikal söylemleri benimsemiş yeni milis gruplarının oluşmasına yol açtı.
* Daha sonra kendi aralarında yeni bir ittifak oluşturacak Ahrar uş Şam ve El Tevhid gibi farklı milis grupları bu dönemde El Nusra’nın çatısı altında hareket etmeye başladı. Çatışmaların giderek güçlenen mezhepsel boyutu, artan ölümler, şiddet ve yıkım da tabloya eklenince, cihat çağrıları eşliğinde başka ülkelerden Suriye’ye gidenlerin sayısı da arttı (Nusra’nın yabancı savaşçılarına dair dökümanlar).
* ABD El Nusra’yı Aralık 2012’de terör örgütü ilan etti. El Kaide lideri Eymen Zevahiri de, ABD’nin bu kararından sonra El Nusra’yı örgütün Suriye kolu olarak bizzat tescil etti.
2-IŞİD: Haraçla finansman toplayan cihatçılar
* 2006’da Irak İslam Devleti adıyla kuruldu. Nisan 2013’teyse, lideri Ebu Bekir El Bağdadi’nin Suriye’ye de genişleme kararı uyarınca, Irak ve Şam (levant) İslam Devleti (IŞİD) adını aldı.
*Irak, Suudi Arabistan, Tunus, Libya ve Irak gibi ülkelerden Arap savaşçıların yanı sıra Avrupalı ve Kafkasyalı mücahitlerden oluşuyor.
* Cihatçı IŞİD, Irak’taki Sünni aşiretlerden haraç toplayarak finansman sağlıyor. 7 bin civarında üyesi bulunduğu sanılıyor (Esad rejimine karşı savaşmak üzere Suriye’ye giden yabancılara ilişkin bir değerlendirme)
3- Türkiye ve Katar destekli İslami Cephe
* Kasım 2013’te kuruldu. Sayı verilemese de Suriye’deki muhalif gruplar arasındaki en büyük silahlı birlik olarak lanse ediliyor. Daha önce El Nusra’yla ittifak yapmış Ahrar uş Şam, Sukur uş Şam, Tevhid ve El Hak Tugayı, Ceyş ul İslam, Liva ul Hak, Ensar uş Şam ve Kürt İslam Cephesi’nden oluşuyor. Ocak 2014’ten bu yanaysa yeni katılımlara dair haberler alınıyor.
* Başta Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerince finanse ediliyor. Türkiye ve Katar’ın da desteklediği İslami Cephe kendisini, “İslami, siyasi, sosyal ve askeri bir oluşum” diye tanımlıyor. En büyük hedefiyse, “Esad rejimini düşürüp İslami hukukla yönetilen bağımsız bir devlet kurmak.”
* Anadolu Ajansı, İslami Cephe’nin kuruluş bildirisinde yer alan görüşlerini şöyle aktarıyordu: “Dinle devlet işlerinin ayrılması anlamına geldiği için laikliğin İslam’la çeliştiğini savunan Cephe’nin bildirisinde, demokrasinin de ‘İslam’da hükmün Allah’a ait olduğu’ ilkesiyle çeliştiği kaydediliyor. Cephe, yönetim biçimi olarak ‘şura sistemi’ni tercih ediyor ve dine aykırı tüm siyasi faaliyetlere karşı olunduğunu bildiriyor. Kürtlerin kurulacak adil bir yönetimde haklarını kazanacağı ifade edilirken, ülke topraklarının ‘ırkçı ve milliyetçi’ temeller üzerinde paylaşılmasına kesinlikle karşı çıkılıyor.”
