Bir ayda Türkiye’den Avrupa’ya gönderilen 29 ürün ‘zehir’ ve ‘kansorejen’ madde tespiti gerekçesiyle iade edildi. Bazıları piyasadan geri çekildi.
Tarım ve Orman Bakanlığı, 7 Ocak 2025’te yeni yönetmelikle pestisit limitlerinde güncellemeye giderek Avrupa Birliği (AB) standardı getirmişti.
Bakanlık yönetmeliğin yayınladığı tarihten itibaren üç ayda uyum sağlanacağını belirtmişti. O tarihten önce yürürlükteki hükümlere uygun olarak üretilmiş gıdalar içinse “Raf ömrü boyunca piyasada bulunabilir” denmişti.
Buna karşın Avrupa’dan gıda bildirimlerinin ardı arkası kesilmiyor.
2 Ocak: Kuru incir
Malta, Türkiye’den aldığı kuru incirlerde izin verilen limitin yaklaşık 10 katı Aflatoksin B1 tespit etti.
Maltalı yetkililer bir başka kuru incir sevkiyatında da izin verilen limitin yaklaşık 4 katı Okratoksin A buldu.
Her iki sevkiyat da ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri çevrildi.
Aflatoksinlerin zararları
Tarım ve Orman Bakanlığı sitesinde şu tanım yer alıyor: “Aflatoksinler, kuvvetli zehir ve kanserojen maddelerdir. En zehir etkili olanı hem kanser hem de gen yapısını değiştirebilen Aflatoksin B1’dir.”
Bakanlık sitesinden ayrıca, ‘tüketicilerin korunması için ithalat, ihracat ve rutin kontroller esnasında numuneler alındığını ve bakanlığa bağlı laboratuvarlarda analiz edildiğini’ belirtiyor: “Zararlı olabilecek miktarda aflatoksin içeren gıda ve yemler tüketime sunulmaz.”
Okratoksin A nedir?
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın açıklamasına göre Okratoksin A toksik (zehirli) bir madde. Bu zehirli madde, bağışıklığı baskılayıcılık, böbreklerde fonksiyonel ve yapısal bozukluklar, kanser oluşumu, sinir sistemini bozma gibi insan sağlığı için son derece ciddi yan etkilere sahip bir mikotoksin.
7 Ocak: Patlıcan, kuru incir
Türkiye’den Hırvatistan’a gönderilen patlıcanlarda formetanat kalıntıları saptandı. Bu bir pestisit türü. Yetkililer ürünleri ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri gönderdi.
Pestisitlerin zararları
Pestisitler, insanlarda kısırlık, hormonal sistemde ve sinir sisteminde bozukluklar ve kanser gibi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Pek çok kişi gıda ve su yoluyla bu zehirlere maruz kalıyor, ancak özellikle tarım işçileri gibi doğrudan pestisitlerle çalışanlar ve bunların uygulandığı bölgede bulunan kişiler özellikle büyük risk altında.
Kuru incir
Fransa Türkiye’den aldığı dört farklı kuru incir sevkiyatında Okratoksin A tespit etti. Sevkiyatların birincisinde izin verilen limitin 1,5 katı, ikincisinde yaklaşık 4,5 katı, üçüncü ve dördüncü sevkiyatta da 4 katı bu zehrili maddeden çıktı.
Ürünlerin tümü ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri çevrildi.
8 Ocak: Gıda takviyesi, kuru incir
Hollanda Türkiye’den aldığı gıda takviyelerinde sibutramin ve sildenafil saptadı.
Takviyelerin birinde hiç olmaması gerekirken 23 bin 400 kat, diğerinde 1660 kat, sonuncusunda 180 kat fazla sibutramin bulundu.
Sildenafilse 674 kat fazla çıktı.
Ürünler ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri çevrildi.
Sibutramin, kilo vermede, verilen kilonun korunmasında ve obezite tedavisinde kullanılan bir ilaç. Avrupa’da sibutramin kullanımına izin vermiyor. Bu ilaç hakkında vatandaşlarını yüksek tansiyon veya kalp ritim bozukluğu gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Sildenafilse ereksiyon tedavisinde kullanılan bir ilaç. Gıda takviyelerinde kullanılması yasak. Bu ilaç doktor kontrolü dışında alındığın ani ölümlere neden olabiliyor.
Kuru incir
Almanya Türkiye menşeili kuru incirlerde Aflatoksin B1 ve tenuazonik asit (TEA) tespit etti. Yetkililer ‘tehlikeli’ koduyla uyarı bildirimi geçti.
TEA’nın zararları
TEA, Alternaria mantarlarının belirli türleri tarafından üretilen bir mikotoksin. Başta tahıllar, baharatlar ve bazı sebzeler olmak üzere çeşitli gıda ürünlerinde doğal olarak oluşan bir mikotoksin.
Tenuazonik asite düşük seviyede maruziyet bile önemli. Bu mikotoksinin nörotoksik özellikleri, özellikle çocuklar ve yaşlılarda baş dönmesi, kafa karışıklığı ve nörolojik rahatsızlıklara yol açabilir. Ayrıca kanama ve iç kanama dahil olmak üzere hematotoksik etkilere neden neden olabilir.
Uzun süreli maruziyet üzerine tam olarak çalışılmamış ama kanserojen potansiyeli endişeleri artırıyor.
13 Ocak: Kuru incir, organik kuru incir
Türkiye’den Fransa’ya gönderilen kuru incirlerde izin verilen limitin iki katı Aflatoksin B1 bulundu ve ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan reddedildi.
Organik kuru incir
Fransa Türkiye’den aldığı organik kuru incirlerde iki çeşit pestisit saptadı. Bunlardan biri permetrin; izin verilen limitin 6 katı çıktı. Diğeriyse tetrametrin; izin verilen limitin 14 katı çıktı. İncirler ‘potansiyel risk’ koduyla sınırdan geri çevrildi.
15 Ocak: Kuru incir
Hollanda Türkiye’den aldığı kuru incirlerde izin verilen limitin yaklaşık 7 katı Okratoksin A tespit etti ve ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri çevirdi.
16 Ocak: Kuru incir
Türkiye’den Fransa’ya gönderilen kuru incirlerde izin verilen limitin yaklaşık 5,5 katı Okratoksin A bulundu ve ‘tehlikeli’ koduyla el konuldu.
19 Ocak: Nar, kuru incir
Bulgaristan Türkiye’den aldığı narlarda izin verilen limitin 9,5 katı pestisit türü olan asetamiprid saptadı ve ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri çevirdi.
Bulgar yetkililer, Türkiye’den gönderilen kuru incirlerde de izin verilen limitin 3 katı Aflatoksin B1 tespit etti ve ‘tehlikeli’ koduyla sevkiyatı geri gönderdi.
Türkiye menşeili kuru incirleri ‘tehlikeli’ koduyla geri gönderen bir diğer ülkeyse Fransa. Fransız yetkililer, sevkiyatın birinde izin verilen limitin 2,5 katı, diğerindeyse 2 katı Okratoksin A buldu.
21 Ocak: Salamura turşu, kuru incir
Romanya, Türkiye’den aldığı salamura turşuda, yeşil badem tespit etti. Bu alerjene dair bilgi etikete yazılmadı. Yetkililer ürünleri ‘tehlikeli’ koduyla tüketiciden geri çağırdı.
Kuru incir
Türkiye’den Fransa’ya gönderilen kuru incirlerde izinv erilen limitin 2 katı Okratoksin A bulundu ve ‘tehlikeli’ koduyla geri gönderildi.
23 Ocak: Asma yaprak, kuru incir
Norveç, Türkiye’den aldığı iki farklı sevkiyattaki asma yaprakları, ‘ürünle ilgili yetersiz belge’ gerekçesiyle kabul etmedi. ‘Potansiyel risk’ koduyla sınırdan geri çevirdi.
Kuru incir
Fransa Türkiye menşeili kuru incirlerde izin verilen limitin 13,3 katı Aflatoksin B1, 3 katı da Okratoksin A saptadı ve ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan reddetti.
26 Ocak: Kuru incir
Fransa Türkiye’den aldığı kuru incirlerde izin verilen limitin 3 katı Aflatoksin B1, 9 katı da Okratoksin A tespit etti ve ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri çevirdi.
Diğer kuru incir sevkiyatında da izin verilen limitin 5 katı Okratoksin A buldu ve aynı kodla sınırdan geri gönderdi.
27 Ocak: Kuru incir, fındık
Türkiye’den Malta’ya gönderilen kuru incirlerde izin verilen limitin 20 katı Okratoksin A saptandı ve ‘potansiyel risk’ koduyla geri çevrildi.
Kuru incirleri geri gönderen bir diğer ülkeyse Almanya. Alman yetkililer ürünlerde izin verilen limitin 3 katı aflatoksin tespi etti ve ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri gönderdi.
Fındık
Finlandiya, Türkiye’den aldığı fındıklarda izin verilen limitin 5 katı Aflatoksin B1 tespit etti ve ‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri çevrildi.
28 Ocak: İrmik, kuru incir
İsveç, Türkiye’den aldığı irmik hakkında eksik gluten bilgisi olduğunu belirterek ‘potansiyel risk’ koduyla uyarı geçti.
Almanya Türkiye menşeili kuru incirlerde izin verilen limitin 3 katı Okratoksin A buldu ve‘tehlikeli’ koduyla sınırdan geri gönderdi.
