Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Zafer Toprak, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve Başbakanvekili Ahmet Davutoğlu’nun ‘Yeni Türkiye ve inşa’ söylemlerinde ‘restorasyon‘ ifadesiyle ilgili, çarpıcı bir tespit yaptı: “Restorasyon geri dönüşümü simgeler.”
Hürriyet’ten Cansu Çamlıbel’e konuşan Toprak, restorasyonun Türkçe’de ‘yıkık dökük olanı yeniden inşa etmek‘ anlamında kullanılsa da, Fransız tarihinde ‘bir tür geriye dönüş‘ü simgelediğine dikkat çekti.
Restorasyonu, “Fransız Devrimi ertesi 1814’te krallığın yeniden ihdas edilmesi yönündeki bir çabayı ifade eder” diye tanımlayan Toprak, bu ifadenin ne kadar doğru kullanıldığıyla ilgili kaygıları olduğunu da söyledi.
Toprak, “Reform diyebilirdik, yeni açılımlar diyebilirdik, farklı şekillerde ifade edebilirdik. Başbakanımız bu sözcüğe neden gerek duydu, bilemiyorum” diye konuştu.
Erdoğan’ın 1920’lerle kurduğu bağ ‘güçler birliği’
Toprak, Erdoğan’ın Anıtkabir’deki anı defterine yazdığı ‘1920-1938 arası dönem arasında cumhur ile başkanı arasına sonradan mesafeler girdi. 10 Ağustos 2014’ten sonra bu bağ yeniden güçlenecek’ mesajına da farklı bir yorum getirdi. Zafer Toprak, Erdoğan’ın o dönemle kurduğu bağın, 1920’lerin ‘güçler birliği‘ ilkesine dayandığını söyledi.
“Meclisin denetlendiği, güçler ayrımının dışlandığı bir evreden, liberal demokrasinin sorgulandığı bir evreden söz ediyoruz. Bugün de benzer bir yapıyı gündemde tutuyoruz” diyen Toprak, bugün hâlâ o döneme benzer bir söylemi kabullenmenin zaman ve mekâna bağdaşmadığını vurguladı.
‘Başkanlık için kurucu meclis istiyor’
‘1920 – 1938’ dönemiyle kurulan bağın aynı zamanda 2015 seçimleriyle bir tür kurucu meclis oluşturmaya zemin hazırlamak olduğuna işaret eden Toprak, şunları söyledi:
“Başkanlık sistemine geçebilmek için köklü dönüşümlere gitmek gerekiyor. İşte bu tür bir kurucu meclisle aslında Cumhuriyet’in inşa evresindeki yapılanma arasında bir bağ kurma gereği duyuyor Cumhurbaşkanımız. O nedenle de 1920 sonrası daha farklı bir anlam ifade etmeye başladı onun nezdinde. Burada aslında temel söylem halkın iradesi. Bunlar bildiğiniz gibi Erdoğan’ın sürekli vurguladığı kavramlar.”
